Потписи во јуни 2026

Почитувани студенти,

Ви се обраќам Вам кои ги преслушувате моите предмети за да ви укажам кога ќе давам потписи. Сите индекси што беа оставени денес до 12:30 часот се веднап потпишани. Утре за време на испитот сите што ќе полагаат ФФА, доколку немаат потпис, должни се да ги остават индексите на катедрата и на крајот од испитот да си ги земат. Истите принципи важат и за тие студенти што ќе полагаат на 15 и 16 јуни. Ве молам доколку не полагате испит, да НЕ ми влегувате за време на испит и да барате потпис. Доколку не полагате, го оставате индексот во мојот фах во библиотеката на ИСЕР. Други можности за земање потпис се во деновите кога ќе пишувам оцени и тоа е се` за јуни месец. Доколку не можете да се вклопите во овие термини едноставно оставете го индексот во библиотеката и чекајте да ви го потпишам...

Ви благодарам за разбирањето,

Предметен наставник

Резултати од испитот ХГ - 01.06.2026

Почитувани студенти,

Во прилог ви ги праќам резултатите од утринскиот испит по Хумана генетика. Само една од девет студентки го положи испитот. Искрено ѝ честитам.

Реден број	Број на индекс	Бодови	Оценка
1.	25673/21	38	6
2.	11693/25	12.5	5
3.	11107/22	12	5
4.	10907/21	7.5	5
5.	25800/22	7	5
6.	10734/20	7	5
7.	26145/23	5.5	5
8.	10491/19	4	5
9.	22814/12	3	5

Предметен наставник

Резултати од испитот ХГФ - 01.06.2026

Почитувани студенти од ИП,

Во прилог се резултатите од утринскиот испит по Хумана генетика и физиологија. Само една студентка од четири го положи испитот. Честитки до неа. Пишување оцени најверојатно во четврток, затоа, следете го блогот.

Реден број	Број на индекс	Бодови	Оценка
1.	10264/19	49	7
2.	10692/21	34	5
3.	10235/19	30	5
4.	25898/22	3	5

Предметен наставник

Анкета за полагање испити во летната сесија - 2026

Почитувани студенти,

Би сакал да ја споделам со вас анкетата за полагање испити во летната сесија која треба да ја пополните ВЕДНАШ сите што планирате да полагате. Се надевам дека ви беше доволно време за размислување и дека нема да правите рокади во декадите. Потребно е да ви бидат пријавени електронски испитите, а пријавите ќе ги носите со себе на денот на испитот. За да имам увид во полагањето, ве молам да ги пополните анкетите за следните испити:

• Хумана генетика и физиологија
• Физиологија со функционална анатомија
• Хумана генетика

Следете го блогот во јуни, заради евентуални непосакувани промени во начинот на полагање и датумите. Ви благодарам на разбирањето. 

Предметен наставник 

Потписи - 28.05.2026

Почитувани студенти,

Сите вие кои го имате презапишано предметот ХГ треба од овој момент да го оставите индексот во мојот фах во библиотеката на ИСЕР, најдоцна до 15:30 часот. Јас утре (четврток) ќе потпишувам индекси во периодот од 12:00 до 13:00 часот, така што веднаш потоа ќе можете да ги подигнете од библиотеката на ИСЕР. Во понеделник и вторник за време на испитите би можел да потпишам уште некои и толку ќе биде со потписите. Не очекувајте дека во јуни ќе има многу вакви термини. Ве замолувам да не ја оддолжувате оваа работа бидејќи во јуни имам патувања и други значајни обврски, па да не испадне потоа дека не можете да ме најдете. Завршете си ја работата овие денови. Напоменувам дека терминот утре може да се искористи и за друг вид на консултации. Ви благодарам за вниманието!

Предметен наставник

Список на освоени ЕКТС поени по ХГ - 26.05.2026

Почитувани студенти,

Ви го споделувам списокот на освоени ЕКТС поени по предметот Хумана генетика. Од актуелната генерација шест студентки го положија испитот преку колоквиуми, семинарски, редовно присуство, активност на вежби и други активности. Една студентка доби 10, две студентки 9 и три студентки шест. За другите повеќе учење во јунската сесија која е многу близу.

Студентите што се во црвена боја имаат потписи, но немаат право да полагаат во јунската сесија. Тие треба да ми напишат е-пошта, да побараат задача и некаде до 28.08.2026 да ја одговараат, ако сакаат да полагаат во септемвриската сесија, или било кога на 1 месец пред актуелната сесија.

Студентите што се во зелено немаат право да го полагаат испитот ХГ. Тие или имаат премногу минуси и треба да преслушуваат следната академска година, или се вондредни студенти, или се откажале од студирањето. Доколку има студенти кои мислат дека не им е запишан некој поен, а тие го заслужиле, ги замолувам веднаш да ми пишат е-пошта и да кажат што е проблемот.

Пишување оцени за тие што положија ќе се пишуваат меѓу 3 и 5 јуни, за што ќе има посебен пост.

Предметен наставник

Резултати од вториот колоквиум по Хумана генетика - 26.05.2026

Почитувани студенти,

Во прилог се резултатите од утринскиот втор колоквиум по Хумана генетика. Осум студентки го положија колоквиумот и се стекнаа со право за формирање оцена. За жал една студентка не го положи и ќе мора да се јави на испит во јунската сесија. Пишување оцени во периодот од 3 до 5 јуни, за што ќе има посебен пост.

Реден број	Број на индекс	Бодови
1.	26473/25	30
2.	11711/25	26
3.	26424/25	22.5
4.	10911/21	20
5.	26499/25	20
6.	11672/25	19.5
7.	26497/25	19
8.	10908/21	19
9.	11491/24	14

Забелешка: колоквиумот се смета за положен со освоени најмалку 18 поени.

Предметен наставник

Распоред на активности по ХГ (колоквиум, семинар и потписи) - 26.05.2026

Почитувани студенти,

Иако поголемиот дел од вас е веќе запознаен со организацијата, сакам повторно да ги информирам особено студентите од повозрасните генерации и вонредните студенти дека во вторник, на 26 мај, активностите ќе се реализираат според следниот распоред:

1. Студентите кои го положија првиот колоквиум и се стекнаа со право за полагање на вториот колоквиум по ХГ, потребно е да бидат во лабораторијата на Педагошкиот факултет најдоцна до 7:45 часот.
2. Сите останати студенти од актуелната генерација кои го следат предметот ХГ, треба да бидат пред лабораторијата најдоцна до 8:30 часот, со цел да присуствуваат на семинарот. Шесте студентки кои се пријавија за презентации, потребно е најдоцна до вечерва во 23:59 часот да ги прикачат своите презентации во .pptx формат во специјално наменетиот фолдер на платформата Microsoft Teams. Дополнително, за секој случај, презентациите треба да ги носат и на USB-уред. Именување на фајлот: Име презиме-наслов на тема-ХГ.
3. Присуството и активното учество на семинарот се вреднуваат со еден поен, додека за отсуство ќе се евидентира минус поен.
4. По завршувањето на семинарот, студентите ќе бидат поделени во две групи, согласно распоредот за вежби, при што присуството и отсуството ќе бидат евидентирани. За вежбите е задолжително да носите практикум со сите потребни потписи, како и правилно пополнет индекс.

Сите преслушувачи кои треба да добијат потпис од мене, потребно е од 27 мај да ги остават индексите во посебната кутија со назначено моето име, која ќе биде поставена во библиотеката на ИСЕР. Најдобро е потписите да ги подигнете најдоцна до 3 јуни, бидејќи потоа, поради службени патувања и други професионални ангажмани, ќе бидам значително потешко достапен во периодот до 30 јуни.

Нека ни е честит големиот празник на сесловенските просветители, Светите Кирил и Методиј!

Со почит,

Предметен наставник

15 ЕКТС поени - 21.05.2026

Почитувани студенти,

Ве поканувам во четврток на 21 мај во периодот од 10:30 до 11:30 часот да си ги завршите сите заостанати обврски во смисол на одговарање за 15 ЕКТС поени, за да можете да полагате во јунската сесија. Овие термини може да се искористат и за други видови на консултации. Имајте во вид дека ова е најверојатно последниот ваков термин пред јунската сесија. Читајте го блогот пред да тргнете накај мене. Имено, минатиот пат заради смртен случај на таткото на колега и другар, бев спречен да дојдам, бидејќи физички не бев во Скопје. Напишав во насловот на постот дека е одложен терминот, но кој ме чита?

Предметен наставник

Wilson болест

1. Дефиниција

Wilson болеста претставува ретко наследно нарушување на метаболизмот на бакарот, кое се карактеризира со акумулација на бакар во организмот, токсично оштетување на органите. Најчесто зафатеност на црниот дроб, мозокот, очите. Болеста е позната и како хепатолентикуларна дегенерација. Се наследува автосомно рецесивно.

2. Историски осврт

Болеста ја опишал британскиот невролог Samuel Alexander Kinnier Wilson во 1912 година. Тој ги поврзал невролошките симптоми, оштетувањето на црниот дроб, дегенерацијата на леќесто јадро.

3. Етиологија и генетика

Wilson-овата болест е предизвикана од мутации во ATP7B генот. Лоциран на хромозом 13. Овој ген кодира транспортен протеин за бакар.

Нормален метаболизам на бакар: бакарот се апсорбира во цревата, се транспортира до црниот дроб, се врзува за ceruloplasmin, а вишокот се излачува преку жолчката.

4. Патогенеза

Кај Wilson-овата болест: бакарот не може правилно да се излачува преку жолчката, се акумулира во хепатоцитите, подоцна се ослободува во крвта. Потоа се таложи во мозок, рожница, бубрези, коски. Бакарот предизвикува оксидативен стрес, клеточно оштетување, некроза.

5. Епидемиологија

Преваленција: околу 1 : 30.000. Носители приближно 1 : 90. Подеднакво боледуваат машки и женски пол. Возраст на појава најчесто 5–35 години. Но може да се јави во детство и кај возрасни.

6. Клиничка слика

Клиничката слика е многу варијабилна.

1. Хепатална форма често прва манифестација кај деца и адолесценти. Симптоми: замор, жолтица, хепатомегалија, абдоминална болка.

Форми: Хроничен хепатитис, Цироза, Акутна хепатална инсуфициенција која е животозагрозувачка состојба.

2. Невролошка форма почеста кај адолесценти и млади возрасни. Тремор е многу чест симптом. 

Може да биде интенционен тремор, тремор со мавтање како крилја, дистонија, Ригидност слична на Паркинсон болеста, Дизартрија - нејасен говор, Дисфагија, Атаксија, Хореа, нарушување на одот.

3. Психијатриски симптоми: може да претходат на невролошките симптоми. Депресија, Промени во личноста, Агресивност, Психоза, Когнитивно оштетување.

4. Очни промени: Kayser-Fleischer прстени најкарактеристичен знак. Се работи за кафеаво-зелени прстени на периферијата на рожницата кои настануваат поради таложење бакар во Descemet мембраната. Се гледаат со преглед со slit lamp. Катарката како сончоглед има поретко.

5. Други манифестации: Бубрежни нарушувања - аминоацидурија, нефролитијаза. Хематолошки - хемолитичка анемија. Коскени промени - остеопороза, артропатија.

7. Дијагноза

Лабораториски анализи намален ceruloplasmin често <20 mg/dL. Зголемен бакар во урина во 24-часовна урина. Зголемен хепатален бакар. Офталмолошки преглед за Kayser-Fleischer прстени. МНР кај невролошка форма: промени во базални ганглии, „знак на лицето на големата панда“.

Генетско тестирање детекција на ATP7B мутации.

Leipzig скор се користи за дијагностичка проценка.

8. Диференцијална дијагноза

Треба да се разликува од:

• Parkinson's disease
• Huntington's disease
• хроничен хепатитис
• автоимуни заболувања на црн дроб

9. Третман

Wilson-овата болест е лечлива ако се открие рано. Хелаторна терапија со Penicillamine кој го врзува бакарот и ја зголемува екскрецијата. Несакани ефекти: нефротоксичност, цитопении, автоимуни реакции. Trientine е алтернатива на penicillamine. Терапија со цинк ацетат го намалува апсорбирањето на бакар во цревата. Диета се избегнува храна богата со бакар: црн дроб, школки, ореви, чоколадо, печурки. Трансплантација на црн дроб кај тешка хепатална инсуфициенција, терминална цироза.

10. Прогноза

Со рана дијагноза и терапија: прогнозата е добра. Без лекување болеста е прогресивна и фатална. Скрининг потребно е тестирање на браќа, сестри, блиски роднини.

11. Компликации

• цироза
• хепатална инсуфициенција
• тешка инвалидност
• психијатриски нарушувања

Современи истражувања се испитуваат: генеска терапија, нови хелатори на бакар, трансплантација на хепатоцити.

12. Заклучок

Wilson болеста е наследно нарушување на метаболизмот на бакарот кое доведува до токсично акумулирање на бакар во повеќе органи, особено во црниот дроб и мозокот. Клиничката слика може да биде хепатална, невролошка или психијатриска. Раното препознавање и доживотниот третман со хелаторна терапија и цинк овозможуваат значително подобрување на прогнозата и квалитетот на животот.