Силабус по предметот Физиологија со функционална анатомија 2026/2027

Почитувани студенти од ИСЕР,

На 3,5 денови пред новата академска година сакам да го споделам со вас силабусот по предметот Физиологија со функционална анатомија. Предавањата и вежбите се задолжителни за актуелната прва година за да добијат потпис, за сите оние кои минатите години не добиле никогаш потпис и за оние кои не положиле комисиски испит. 

Тие ќе се одвиваваат со физичко присуство во „лабораторијата“ на Педагошкиот факултет во Скопје секој четврток со почеток од 08:00 часот до 13:50-14:00 часот. Лабораторијата се наоѓа на вториот спрат во левото крило од зградата поточно на Институтот за безбедност, одбрана и мир. Неопходно е да бидете пред предавалната најмалку 15-тина минути порано. Првото предавање ќе се одржи на 1 октомври, веднаш по официјалниот прием на студентите во слушална 11 на Филозофскиот факултет во Скопје.

На предавања не смее да се доаѓа болен со знаци на вироза: кашлица, кивање, температура и сл. Доколку ги имате овие симтоми заради алергија или друга хронична состојба задолжително да носите со себе лекарска потврда. Во спротивно, ќе бидам принуден да ве отстранувам од предавањата и вежбите.

На предавања мобилниот телефон не смее да ѕвони или да си проверувате пораки и да испраќате пораки и било какви други активности со него. Кому ќе се случи тоа ќе биде отстрануван/а од часови и казнуван/а со неможност за полагање на испити од неколку последователни сесии.

На предавања не се оди по тренерки, кратки маички, мини здолништа и слично. Треба да покажете достоинствено академско однесување!

За секој случај имајте во вид дека алтернативно во неповолни услови ќе одиме преку платформата Мајкрософт Тимс во која треба да сте регистрирани со корисничко име и лозинка. Ги поканувам сите што го запишале ФФА да се приклучат на следниот линк.

Предавањата започнуваат на 1 октомври веднаш по официјалниот прием на Институтот. Го задржувам правото за промена на термините заради учество на виша сила.

ПРЕДАВАЊА

I Недела 01.10.2026

1.ЗАПОЗНАВАЊЕ СО ЦЕЛИТЕ И ЗАДАЧИТЕ НА ПРЕДМЕТОТ

ФУНКЦИОНАЛНА ОРГАНИЗАЦИЈА И ОПШТ ПЛАН НА ТЕЛОТО

II Недела 08.10.2026

2. КЛЕТОЧНА ОРГАНИЗАЦИЈА

3. ТЕЛЕСНИ ТЕЧНОСТИ

III Недела 15.10.2026

4. ЕЛЕКТРОЛИТИ

5. КРВ

IV Недела 22.10.2026 

6. МУСКУЛЕН СИСТЕМ

7. НЕРВЕН СИСТЕМ прв дел

V Недела 29.10.2026

7. НЕРВЕН СИСТЕМ втор дел

VI. Недела 05.11.2026

7. НЕРВЕН СИСТЕМ трет дел

VII. Недела 12.11.2026

ПРВ КОЛОКВИУМ

VIII. Недела 19.11.2026

7. НЕРВЕН СИСТЕМ четврт дел

IX. Недела 26.11.2026

7. НЕРВЕН СИСТЕМ петти дел

X. Недела 03.12.2026

8. СИСТЕМ НА СЕТИЛА прв дел

XI. Недела 10.12.2026

8. СИСТЕМ НА СЕТИЛА втор дел

XII. Недела 17.12.2026

9. ЕНДОКРИН СИСТЕМ

XIII. Недела 24.12.2026

10. ФИЗИОЛОГИЈА НА ГОВОР

11. ФИЗИОЛОГИЈА НА УЧЕЊЕ И МЕМОРИЈА

XIV. Недела 14.01.2027 

КОЛОКВИУМ

СЕМИНАР И ПОТПИСИ

ВЕЖБИ

I. Недела 08.10

1.КЛЕТОЧЕН ТРАНСПОРТ МЕХАНИЗМИ И ПЕРМЕАБИЛНОСТ 1 дел

II. Недела 15.10

1.КЛЕТОЧЕН ТРАНСПОРТ МЕХАНИЗМИ И ПЕРМЕАБИЛНОСТ 2 дел

III. Недела 22.10 

4.КРВНИ АНАЛИЗИ

IV. Недела 29.10

5.ФИЗИОЛОГИЈА НА СКЕЛЕТНИ МУСКУЛИ

V. Недела 05.11

КОЛОКВИУМ

VI. Недела 12.11

6. НЕРВЕН СИСТЕМ прв дел

VII. Недела 19.11

6. НЕРВЕН СИСТЕМ втор дел

VIII. Недела 26.11

6. НЕРВЕН СИСТЕМ трет дел

IX. Недела 03.12

7. СИСТЕМ НА СЕТИЛА

X. Недела 10.12

8. ФИЗИОЛОГИЈА НА ЕНДОКРИН СИСТЕМ

XI. Недела 17.12

9. ФИЗИОЛОГИЈА НА ГОВОР

XII. Недела 24.12

10. ФИЗИОЛОГИЈА НА УЧЕЊЕ И МЕМОРИЈА

XIII.. Недела 14.01.2027 

КОЛОКВИУМ

СЕМИНАР И ПОТПИСИ

Со почит,

Предметен наставник

Литература по предметот Физиологија со функционална анатомија - репост

Почитувани студентки и студенти на Институтот за специјална едукација и рехабилитација,

Со цел да ви го олеснам следењето на наставата и систематското совладување на наставните содржини, ви ја споделувам препорачаната литература по предметот „Физиологија со функционална анатомија“.

Литературата е поделена на задолжителна и дополнителна, при што задолжителната литература ги опфаќа основните наставни содржини и претставува примарна основа за подготовка на студентите.

Задолжителна литература

1. Трајковски, В. (2009). Физиологија со функционална анатомија. Скопје: Филозофски факултет, Институт за дефектологија.
2. Трајковски, В., & Рашиќ, О. (2009). Практикум по Физиологија со функционална анатомија. Скопје: Филозофски факултет, Институт за дефектологија.
3. Трајковски, В. (2023). Физиолошка психологија. Скопје: Филозофски факултет.

Дополнителна литература

1. Гајтон, К. А., & Хол, Е. Џ. (2012). Учебник по медицинска физиологија. Скопје: Академски печат.
2. Marieb, E. N. (2010). Essentials of Human Anatomy & Physiology. Pearson Benjamin Cummings.
3. Shier, D., Butler, J., & Lewis, R. (2009). Hole’s Essentials of Human Anatomy and Physiology. McGraw-Hill.
4. Guyton, C. A. (1995). Fiziologija čovjeka i mehanizmi bolesti. Zagreb: Medicinska naklada.
5. Ganong, W. F. (2003). Review of Medical Physiology (21st ed.). Lange Medical Books, San Francisco.

Начин на обезбедување на задолжителната литература

Учебникот „Физиологија со функционална анатомија“ и „Практикумот по Физиологија со функционална анатомија“ може да се набават во Студентскиот сервис на Филозофскиот факултет во Скопје.

Ги охрабрувам сите студенти редовно да ја користат задолжителната литература во текот на семестарот, паралелно со следењето на предавањата и практичните вежби. Систематското изучување на физиологијата и функционалната анатомија претставува значајна основа за разбирање на бројни содржини од областа на специјалната едукација и рехабилитацијата.

Ви посакувам успешна академска година и успешно совладување на наставниот материјал.

Со почит,

Предметен наставник

Понуда до апсолвентите за ФФА

Почитувани апсолвенти,

Сите студенти кои сè уште го немаат положено испитот по предметот Физиологија со функционална анатомија ги поканувам да присуствуваат на предавањата, а по желба и на вежбите по предметот, кои се одржуваат секој четврток.

Присуството на наставата би можело значително да ви помогне во совладувањето на наставниот материјал и да го олесни полагањето на испитот преку колоквиуми.

Поради ограничениот простор, можам да примам најмногу пет студенти/студентки, при што предност ќе имаат оние кои најбрзо ќе ми се пријават по електронска пошта.

За присуството нема да се води формална евиденција. Сепак, би било пожелно студентите кои ќе се пријават да присуствуваат на најмалку половина од предавањата, односно на најмалку седум предавања во текот на семестарот. Редовното следење на наставата ќе овозможи континуирано совладување на материјалот и подобра подготовка за колоквиумите и завршното полагање.

Досегашното искуство покажува дека студентите и студентките кои редовно ги следеле предавањата во изминатите години значително полесно го совладувале наставниот материјал и успешно го положувале испитот.

Заинтересираните студенти/студентки можат да ми испратат е-пошта за пријавување, по што ќе бидат информирани за понатамошните детали.

Со почит,

Предметен наставник

Преслушување ФФА - 2026/2027

Почитувани студенти,

Сите вие кои не сте земале потпис по предметот Физиологија со функционална анатомија или НЕ сте го положиле испитот комисиски, сте должни веднаш да ми се пријавите по е пошта со име и презиме и број на индекс за да ве евидентирам во списоците за предавања и вежби. Предавањата започнуваат на 1 октомври.

Со почит,

Предметен наставник 

ГОДИШНО СОБРАНИЕ НА МЗМУ – ИЗБРАНО НОВО РАКОВОДСТВО

На 15 септември 2026 година, на Фармацевтскиот факултет во Скопје, се одржа Годишното собрание на Македонското здружение на медицински уредници (МЗМУ).

Собранието претставуваше можност за разгледување на досегашните активности, размена на искуства и идеи, како и утврдување на идните приоритети и активности на Здружението во насока на унапредување на квалитетот, интегритетот и професионалните стандарди во медицинското и научното издаваштво.

На Собранието беше избрано ново раководство на МЗМУ, во следниот состав:

🔹 Проф. д-р Валентин Мирчески, дописен член на МАНУ – претседател

🔹 Проф. д-р Дончо Донев – избран иден претседател

🔹 Проф. д-р Маријан Бошевски – потпретседател

🔹 Проф. д-р Марија Главаш Дојдов – потпретседател

🔹 Проф. д-р Беким Исмаили – потпретседател

🔹 Проф. д-р Владимир Трајковски – генерален секретар

🔹 Прим. д-р Илија Глигоров – организациски секретар

Новото раководство ќе продолжи со посветена работа на јакнење на професионалната соработка меѓу медицинските уредници, промовирање на добрите практики во научното издаваштво, унапредување на стандардите за рецензирање и уредување, како и интегрирање на современите принципи на научна етика и интегритет.

На новото раководство му посакуваме успешна, плодна и професионално исполнета работа, со многу нови иницијативи и значајни достигнувања во развојот на медицинското и научното издаваштво.

МЗМУ продолжува со нова енергија, искуство и визија!

Генерален секретар на МЗМУ

Медицински основи на инвалидноста – знаење што го поврзува човекот, медицината и рехабилитацијата

Почитувани студенти од скоро втора година

Зошто еден иден специјален едукатор и рехабилитатор треба да ги познава медицинските основи на инвалидноста?

Затоа што зад секоја дијагноза стои човек.

Зад терминот аутизам, церебрална парализа, интелектуална попреченост, епилепсија, оштетување на слухот или видот, развојни нарушувања, постои дете или возрасен човек со свои способности, потреби, предизвици, потенцијали и право на целосно учество во животот.

Токму затоа предметот „Медицински основи на инвалидноста“ не е само уште еден предмет во студиската програма. Тој е можност да научите како медицинското знаење се претвора во подобро разбирање, подобра проценка и подобра рехабилитација. Да ја разбереме состојбата – за да можеме подобро да помогнеме.

Идниот специјален едукатор и рехабилитатор секојдневно ќе работи со лица со различни медицински, невролошки, генетски, развојни и функционални состојби.

Затоа е важно да знаете: 

• како функционира човечкиот организам;
• како настануваат одредени нарушувања и состојби;
• како медицинската состојба може да влијае врз развојот и функционирањето;
• кои се можните секундарни компликации;
• како да ги препознаете важните здравствени ризици;
• како медицинските фактори можат да влијаат врз учењето, комуникацијата, однесувањето и секојдневното функционирање;

и, најважно, како сите овие знаења да ги поврзете со процесот на специјална едукација и рехабилитација.

Ова знаење не ве прави лекари. И не треба да ве прави лекари.

Но ве прави подобро информирани професионалци кои можат да разберат кога медицинскиот аспект е значаен за едукативниот и рехабилитацискиот процес и кога е неопходна соработка со лекар, психолог, логопед, физиотерапевт или друг член на мултидисциплинарниот тим.

Од дијагноза кон човекот

Една од најважните лекции на предметот е дека дијагнозата не е човекот. Две лица со иста дијагноза можат да имаат сосема различни способности, потреби и функционални профили. Затоа современата специјална едукација и рехабилитација не треба да се темели само на прашањето: „Која е дијагнозата?“

Туку и на прашањата:

• „Што може ова лице?“
• „Кои се неговите потреби?“
• „Кои бариери го ограничуваат неговото учество?“
• „Како можеме да создадеме услови за поголема независност и квалитет на живот?“

Медицинското знаење е една од алките што ни овозможуваат да стигнеме до овие одговори.

Зошто да го изберете овој предмет?

Ако сакате да бидете специјален едукатор и рехабилитатор кој не учи само напамет, туку разбира, овој предмет е за вас. Ако сакате да знаете што се случува во организмот и нервниот систем, како одредени состојби можат да влијаат врз развојот и функционирањето и како тоа знаење може да се примени во практиката – овој предмет е за вас.

Ако сакате еден ден да бидете професионалец кој успешно комуницира и со родителите и со медицинските и со другите стручни тимови – медицинската писменост ќе биде важен дел од вашиот професионален идентитет.

Знаење што останува со вас

На факултетот ќе изучувате многу предмети. Некои ќе ви дадат теоретски основи, други практични вештини.

„Медицински основи на инвалидноста“ има една посебна улога – да ви помогне да ги поврзете различните знаења во една целина.

• Да го разберете развојот.
• Да го разберете нарушувањето.
• Да ја разберете функционалноста.

Но пред сè – да го разберете човекот.

Вашата идна професија нема да биде само работа со дијагнози, проценки и протоколи. Ќе биде работа со луѓе, семејства, надежи, предизвици и можности.

Затоа, изберете предмет што не ви нуди само уште една оценка.

Изберете знаење што ќе ви помогне да станете подобар професионалец.

„Медицински основи на инвалидноста“ - од медицинското знаење – до човекот, неговите способности и неговото достоинство.

Предметен наставник

35. вебинар проф. д-р Адриен А. Ешраги – ОТОЛАРИНГОЛОШКИ И КОМОРБИДНИ СОСТОЈБИ ПОВРЗАНИ СО АУТИЗМОТ

Почитувани колешки и колеги, драги родители и студенти,

Македонското научно здружение за аутизам (МНЗА), по тримесечна пауза, повторно ги продолжува своите едукативни активности со 35. вебинар, овојпат со исклучително значаен меѓународен предавач – проф. д-р Адриен А. Ешраги.

Иако летниот период беше исполнет со интензивни проектни активности и работни обврски, МНЗА продолжи активно да работи на унапредување на своите професионални и научно-истражувачки активности. Во тој контекст, со особено задоволство го најавуваме претстојниот вебинар, кој ќе се одржи на 17 септември 2026 година, со почеток во 19:00 часот.

Настанот е бесплатен за сите заинтересирани учесници и се реализира во соорганизација со Истражувачкиот институт за аутизам од Сан Диего, САД.

Кој е проф. д-р Адриен А. Ешраги?

Проф. д-р Адриен А. Ешраги, е професор по отоларингологија, неврохирургија, педијатрија и биомедицинско инженерство на Медицинскиот факултет „Милер“ при Универзитетот во Мајами. Во рамките на својата професионална и научна дејност, тој е директор на Лабораторијата за невроразвојни комуникациски нарушувања, раководител на клиниките за отологија и невроотологија во болницата „Џексон Меморијал“ и ко-директор на Институтот за уво при Универзитетот во Мајами.

Неговиот научноистражувачки опус опфаќа повеќе од 200 научни публикации, а бил и уредник на три научни книги. Неговата стручност и придонес во медицинската наука се препознаени и преку изборот од страна на неговите колеги за еден од „Најдобрите лекари“ и „Најдобрите лекари во Америка“ во текот на последната деценија.

Особено значајно е што д-р Ешраги е рангиран меѓу 2% од водечките научници во светот во 2024 година, што претставува дополнителна потврда за неговиот исклучителен научен придонес и меѓународната препознатливост.

Пријавување за вебинарот

Пријавувањето е отворено до 14 септември 2026 година, по што формуларот ќе биде затворен.

За учество во вебинарот потребно е да се регистрирате со точно име и презиме и валидна електронска адреса преку наведениот ЛИНК. Овие податоци се неопходни за навремено доставување на ЗУМ (Zoom) линкот за пристап до вебинарот.

Ги покануваме сите заинтересирани родители, студенти, наставници, специјални едукатори и рехабилитатори, здравствени работници, истражувачи и професионалци од сродни области, како и сите оние кои сакаат да ги продлабочат своите знаења за современите пристапи кон здравствените и коморбидните состојби поврзани со аутизмот, да ја искористат оваа можност за бесплатно професионално и научно усовршување.

МНЗА продолжува да создава можности за размена на знаења, поврзување со меѓународната научна заедница и унапредување на практиката заснована врз научни докази.

Ви благодариме за континуираниот интерес и за тоа што редовно ги следите активностите на МНЗА.

Со почит,

Претседател на МНЗА

JHRS has been indexed in EMBASE

 Embase is a major international biomedical and pharmacological bibliographic database, produced by Elsevier. It is one of the most important databases for discovering scientific literature in medicine, health sciences, pharmacology, and related fields.

Why is Embase important?

• High-quality biomedical indexing: Embase indexes peer-reviewed journals and conference abstracts, with particularly strong coverage of pharmacology, drug research, clinical medicine, and biomedical sciences.
• Extensive international coverage: It contains tens of millions of bibliographic records from thousands of journals and conference proceedings.
• EMTREE thesaurus: One of its major strengths is the Emtree controlled vocabulary, which allows researchers to search systematically using standardised biomedical terminology.
• Strong European coverage: Embase has particularly good coverage of European and international biomedical literature that may be less comprehensively represented in some other databases.
• Systematic reviews: Embase is considered an important database for systematic reviews and evidence synthesis, especially in medicine and pharmacology. Searching both Embase and MEDLINE/PubMed is commonly recommended to improve literature retrieval.
• Drug and pharmacovigilance research: Its extensive indexing of drug-related information is one of Embase's distinctive strengths.

What does Embase indexing mean for JHRS?

For the Journal of Health and Rehabilitation Sciences (JHRS), being accepted for Embase is a significant achievement. It means the journal has passed Embase's content-selection process and its articles can become discoverable through an important international biomedical literature database.

For a relatively young journal, this is particularly valuable because it can improve international discoverability, visibility among biomedical researchers, and the journal's credibility.

Importantly, Embase indexing is not the same as Scopus or Web of Science indexing. Each database has its own independent selection and evaluation process. Having JHRS in Embase therefore represents an additional and meaningful indexing achievement rather than a substitute for Scopus/WoS.

Пишување оцени - 11.09.2026

Почитувани студенти,

Ве поканувам утре 11.09.2026 од 11 до 11:30 часот да земете оцена доколку сте ги положиле испитите во прва или втора декада. Најдобро е лично земање на оцена. Имајте во вид дека во периодот од 17 до 25 септември имам две службени патувања и затоа ве замолувам да го почитувате терминот. Доколку не можете утре, тогаш на 14 септември оставете го индексот во библиотеката на ИСЕР и чекајте оцена до 16 септември.

Со почит,

Предметен наставник

Резултати од испитот ФФА - 10.09.2026

Почитувани студенти,

Во прилог се резултатите од утринскиот испит по Физиологија со функционална анатомија. Шест студенти го положија испитот, а еден треба да дојде да полага устен испит. Искрени честитки до положените.

Реден број	Број на индекс	Бодови	Оценка
1.	26287/24	53	Устен
2.	26479/25	47	7
3.	10925/21	45.5	7
4.	11135/22	42.5	6
5.	10931/21	40	6
6.	25931/22	39.5	6
7.	26269/24	38	6
8.	11655/25	33	5
9.	11108/22	30.5	5
10.	11425/23	30.5	5
11.	26527/25	26.5	5
12.	11582/24	25.5	5
13.	11409/23	25	5
14.	26115/23	24	5
15.	26499/25	22	5
16.	11664/25	21.5	5
17.	23048/19	18.5	5
18.	26529/25	15.5	5
19.	22814/12	12.5	5
20.	25836/22	11.5	5
21.	25616/21	11.5	5
22.	11106/22	10.5	5
23.	26476/25	9.5	5
24.	11700/25	9.5	5
25.	11693/25	8	5
26.	11377/23	7.5	5
27.	26531/25	7.5	5
28.	11708/25	4.5	5
29.	11652/25	3	5

Забелешка: студентот што има 53 поени треба да дојде утре во мојот кабинет во 9:30 часот да полага устен испит, бидејќи бројот на поени не му се совпаѓа со досегашните прикажани резултати. Ако го докаже своето знаење ќе добие повисока оцена од сите останати студенти.

Со почит,

Предметен наставник