Morquio синдром (мукополисахаридоза тип IV) претставува наследно лизозомално складишно заболување кое се карактеризира со изразени скелетни абнормалности и релативно зачувана интелигенција. Овој синдром има посебно значење поради специфичниот фенотип и разликата во однос на другите мукополисахаридози.
1. Дефиниција и етиологија
Morquio синдромот опфаќа два главни подтипа:
Тип IVA – дефицит на галактозамин-6-сулфатаза (GALNS)
Тип IVB – дефицит на β-галактозидаза
Последица:
нарушена разградба на: кератан сулфат, хондроитин-6-сулфат и нивна акумулација во ткивата
2. Биохемиски механизам
Во нормални услови: гликозаминогликаните се разградуваат во лизозомите
Кај Morquio синдром: ензимски дефект → блокада на разградба и акумулација на кератан сулфат
Резултат: нарушување на структурата на 'рскавицата и коските
3. Патофизиологија
Главната карактеристика е:
1. Скелетна дисфункција: нарушен раст и развој на коски, абнормална осификација
2. Сврзноткивни промени: слабост на лигаменти, хипермобилност
3. Органски ефекти: помалку изразени од другите MPS
4. Генетика и наследување
Автосомно-рецесивно, гени: GALNS (тип A), GLB1 (тип B).
5. Епидемиологија
Ретка болест (~1:200.000 – 1:300.000)
6. Клиничка слика
Рано детство: нормален развој при раѓање, симптомите се јавуваат подоцна.
Прогресија
1. Скелетни карактеристики: низок раст (диспропорционален), краток труп, деформации на 'рбет (кифоза, сколиоза).
2. Зглобови: хипермобилност и нестабилност.
3. Орофацијални: благи груби црти на лицето.
4. Респираторни: проблеми со дишење
5. Кардиоваскуларни: валвуларни нарушувања
Клучна карактеристика: интелигенцијата е нормална.
Специфична компликација е нестабилност на атлантоаксијалниот зглоб.
Ризик од компресија на 'рбетниот мозок.
7. Дијагностика
1. Биохемиска: зголемен кератан сулфат во урина
2. Ензимска: намалена активност на GALNS или β-галактозидаза
3. Генетска: мутации во релевантниот ген
4. Радиолошка: карактеристични скелетни промени
8. Терапија
1. Ензимска супституциона терапија: елосулфаза алфа (тип IVA)
2. Ортопедски третман: корекција на деформации
3. Хируршки интервенции: стабилизација на 'рбет
4. Поддржувачка терапија: физикална терапија
9. Прогноза
Варира според тежината, интелектот останува зачуван, физичките ограничувања прогресираат.
10. Значење за хумана генетика
Morquio синдромот е важен бидејќи: демонстрира селективна зафатеност на скелетот, покажува дека интелектот може да биде зачуван кај MPS и е пример за генотип–фенотип варијација
11. Заклучок
Morquio синдромот е специфична форма на мукополисахаридоза со доминантно скелетно зафаќање и зачувана интелигенција. Тој има значајна улога во хуманата генетика како модел за разбирање на нарушувањата на сврзното ткиво и метаболизмот на гликозаминогликаните. Раната дијагноза и мултидисциплинарниот пристап се клучни за подобрување на квалитетот на живот на пациентите.
