СОСТАВ НА ЧОВЕЧКОТО ТЕЛО

1. Вовед

Човечкото тело претставува сложен биолошки систем чиј состав е резултат на прецизна организација на хемиски елементи, молекули, клетки, ткива, органи и органски системи. Секоја од овие компоненти има специфична структурна и функционална улога, а нивната меѓусебна поврзаност овозможува одржување на животот, растот, развојот, движењето, репродукцијата и адаптацијата кон условите на животната средина.

Од хемиска гледна точка, човечкото тело е изградено главно од кислород, јаглерод, водород и азот, кои заедно сочинуваат најголем дел од неговата маса. Овие елементи се поврзуваат во различни молекули, како што се водата, протеините, липидите, јаглехидратите и нуклеинските киселини.

Од биолошка гледна точка, основната структурна и функционална единица на организмот е клетката. Клетките се организираат во ткива, ткивата во органи, а органите во органски системи кои функционираат интегрирано.

Составот на човечкото тело не е непроменлив. Тој се менува во текот на животот под влијание на возраста, полот, генетските фактори, исхраната, физичката активност, хормоналниот статус, здравствената состојба и условите на животната средина.

На пример, телото на новороденчето содржи релативно поголем процент вода во споредба со телото на возрасниот човек. Во текот на растот се менуваат односите помеѓу мускулната маса, коскеното ткиво и масното ткиво. Во староста, кај многу лица се забележуваат намалување на мускулната маса, промени во коскената минерална густина и зголемување на процентот на телесни масти во однос на вкупната телесна маса.

Проучувањето на составот на човечкото тело е важно за разбирање на физиолошките процеси, нутритивниот статус, метаболизмот, физичката способност, растот и развојот, како и функционалните промени при различни заболувања.

2. Дефиниција на составот на човечкото тело

Составот на човечкото тело (body composition) претставува квантитативен и квалитативен однос на различните хемиски, биолошки и анатомски компоненти што ја сочинуваат телесната маса на човекот.

Со други зборови, составот на телото одговара на прашањето: Од кои материи и структури е изграден човечкиот организам и во каков меѓусебен однос се застапени тие?

Во физиологијата, составот на телото најчесто се анализира на неколку нивоа:

• Атомско или елементарно ниво.
• Молекуларно ниво.
• Клеточно ниво.
• Ткивно ниво.
• Органско и системско ниво.
• Ниво на целокупниот организам.

Овие нивоа се меѓусебно поврзани и овозможуваат сеопфатно разбирање на човечкото тело.

3. Хемиски состав на човечкото тело

Хемискиот состав го опфаќа присуството и количеството на различните хемиски елементи и соединенија во организмот.

Човечкото тело содржи десетици хемиски елементи, но само неколку од нив учествуваат во изградбата на најголемиот дел од телесната маса.

3.1. Основни хемиски елементи

Четирите најзастапени елементи се: Кислород (O), Јаглерод (C), Водород (H), Азот (N)

Овие четири елементи сочинуваат приближно 96% од телесната маса.

Приближен елементарен состав на човечкото тело

| Хемиски елемент | Приближен удел во телесната маса | Основна функција |  

| Кислород (O) | 65% | Составен дел на водата и органските молекули; клеточно дишење | | Јаглерод (C) | 18,5% | Основен структурен елемент на органските соединенија | 

| Водород (H) | 9,5% | Составен дел на водата и органските молекули; киселинско-базна рамнотежа | 

| Азот (N) | 3,2% | Составен дел на аминокиселините, протеините и нуклеинските киселини | 

| Калциум (Ca) | 1,5% | Коски, заби, мускулна контракција, клеточна сигнализација | 

| Фосфор (P) | 1,0% | ATP, нуклеински киселини, фосфолипиди и коски | 

| Калиум (K) | 0,4% | Мембрански потенцијал и нервно-мускулна функција | 

| Сулфур (S) | 0,3% | Составен дел на одредени аминокиселини и протеини | 

| Натриум (Na) | 0,2% | Екстрацелуларна течност, нервна и мускулна функција | 

| Хлор (Cl) | 0,2% | Осмотска и киселинско-базна рамнотежа | 

| Магнезиум (Mg) | 0,1% | Ензимска активност, нервно-мускулна функција |

Хемиски состав на организмот

НЕОРГАНСКИ МАТЕРИИ

Вода • Минерални соли • Електролити • Гасови

ОРГАНСКИ МАТЕРИИ

Протеини • Липиди • Јаглехидрати • Нуклеински киселини • Витамини

4.1. Неоргански материи

Неорганските материи имаат суштинско значење за одржување на клеточната структура, осмотската рамнотежа, електричната активност на клетките и метаболичките процеси.

Најважни се водата и минералните материи.

4.2. Органски материи

Органските материи се соединенија базирани на јаглерод кои учествуваат во изградбата на клетките, создавањето енергија, складирањето резерви и регулацијата на физиолошките функции. Главни органски соединенија се протеините, липидите, јаглехидратите и нуклеинските киселини.

5. Водата како основна компонента на човечкото тело

Водата е најзастапената хемиска компонента во човечкиот организам и претставува неопходен услов за одвивање на животните процеси. Кај возрасен човек водата во просек сочинува околу 50–60% од телесната маса, иако процентот значително варира. На пример, кај новороденчињата и доенчињата процентот на вода е повисок, додека кај лица со поголем процент на масно ткиво е релативно понизок.

5.1. Фактори кои влијаат врз количеството вода во телото

На телесната содржина на вода влијаат: возраста, полот, процентот на мускулна маса, процентот на масно ткиво, нутритивниот статус, физичката активност, здравствената состојба.

Мускулното ткиво содржи значително повеќе вода од масното ткиво. Затоа, лицата со поголема мускулна маса вообичаено имаат повисок процент телесна вода.

Приближна содржина на вода според возраста

Возрасна група Вода како % од телесната маса

Новороденче = 70–75%

Доенче = 60–70%

Возрасен маж = 55–65%

Возрасна жена = 45–60%

Повозрасни лица = Често 45–55%

Овие вредности се ориентациски, а не дијагностички граници.

5.2. Физиолошки функции на водата

Водата има повеќе витални функции.

1. Растворувач

Водата овозможува растворање и транспорт на електролити, хранливи материи, гасови и метаболни продукти.

2. Средина за биохемиски реакции

Повеќето метаболички реакции се одвиваат во водена средина. Водата учествува и како реактанс во одредени хемиски процеси, како хидролизата.

3. Транспортна функција

Крвната плазма, која претежно се состои од вода, пренесува кислород, хранливи материи, хормони и отпадни продукти.

4. Терморегулација

Водата има висок специфичен топлински капацитет, што помага во стабилизирањето на телесната температура. Испарувањето на потта од површината на кожата овозможува ослободување топлина.

5. Механичка заштита и подмачкување

Водата е составен дел на синовијалната течност, цереброспиналната течност и други телесни течности кои овозможуваат заштита, намалување на триењето и амортизација.

6. Одржување на клеточниот волумен

Соодветната распределба на водата помеѓу интрацелуларниот и екстрацелуларниот простор е неопходна за нормална клеточна функција.

6. Распределба на водата во човечкото тело

Вкупната телесна вода се распределува во два главни течни оддела.

6.1. Интрацелуларна течност

Интрацелуларната течност (ICF – Intracellular Fluid) е течноста што се наоѓа во внатрешноста на клетките. Таа сочинува приближно две третини од вкупната телесна вода.

Кај возрасен човек со 42 литри вкупна телесна вода, приближно 28 литри се интрацелуларна течност. Интрацелуларната течност содржи високи концентрации на: калиум, магнезиум, фосфати, протеини.

Нејзиниот состав е неопходен за одржување на мембранскиот потенцијал, клеточниот метаболизам и нормалната функција на органелите.

6.2. Екстрацелуларна течност

Екстрацелуларната течност (ECF – Extracellular Fluid) е течноста што се наоѓа надвор од клетките. Таа сочинува приближно една третина од вкупната телесна вода. Се дели на:

• интерстицијална течност;
• крвна плазма;
• трансцелуларна течност.

Интерстицијална течност ја исполнува меѓуклеточната средина и овозможува размена на материи помеѓу крвта и клетките.

Крвна плазма е течниот дел на крвта во кој се суспендирани крвните клетки. Содржи вода, електролити, протеини, хранливи материи, хормони и метаболни продукти.

Трансцелуларна течност опфаќа специјализирани течности, како: цереброспинална течност, синовијална течност, плеврална течност, перикардна течност, интраокуларна течност. Овие течности имаат специфични заштитни, механички и функционални улоги.

6.3. Пример за распределба на телесната вода

Кај хипотетички возрасен човек со телесна маса од 70 kg и вкупна телесна вода од 42 литри:

Течен оддел

Приближно количество

Вкупна телесна вода = 42 L 

Интрацелуларна течност = 28 L 

Екстрацелуларна течност = 14 L 

Интерстицијална течност = 10,5 L 

Крвна плазма = 3,5 L

Овој пример ги прикажува класичните физиолошки приближувања и не претставува индивидуална проценка.

7. Минерални материи и електролити

Минералните материи се неоргански компоненти кои се неопходни за структурната изградба на организмот и нормалното функционирање на клетките. Тие не обезбедуваат енергија, но учествуваат во бројни метаболни, електрични, механички и регулаторни процеси. Се делат на макроминерали и елементи во траги.

7.1. Макроминерали

Макроминералите се минерални материи кои на организмот му се потребни во релативно поголеми количества. Најважни се: калциум, фосфор, натриум, калиум, хлор, магнезиум, сулфур.

Калциум (Ca)

Калциумот е најзастапениот минерал во човечкото тело. Околу 99% од телесниот калциум се наоѓа во коските и забите, главно во форма на минерални кристали на хидроксиапатит. Останатиот мал дел се наоѓа во крвта и меките ткива.

Функции: изградба и минерализација на коските и забите. мускулна контракција, ослободување невротрансмитери, коагулација на крвта, клеточна сигнализација, регулација на одредени ензимски процеси. Калциумот има особено значење за растот и развојот на скелетот кај децата и адолесцентите, како и за одржување на коскената маса во зрелоста.

Фосфор (P)

Фосфорот е вториот најзастапен минерал во организмот. Најголем дел се наоѓа во коските и забите, додека остатокот е присутен во клетките и телесните течности. Функции: составен дел на ATP, изградба на ДНК и РНК, составен дел на фосфолипидите на клеточните мембрани, учество во енергетскиот метаболизам, регулација на киселинско-базната рамнотежа, минерализација на коските.

Натриум (Na)

Натриумот е главен катјон на екстрацелуларната течност. Има важна улога во: одржување на осмотскиот притисок, регулирање на волуменот на екстрацелуларната течност, создавање акциски потенцијал, нервна спроводливост, мускулна функција.

Калиум (K)

Калиумот е главен катјон на интрацелуларната течност. Неговата концентрација е особено важна за: мембранскиот потенцијал на мирување, нервната ексцитабилност, срцевиот ритам, скелетната мускулна контракција, клеточната хомеостаза. Нарушувањата на концентрацијата на калиумот можат да предизвикаат сериозни невромускулни и кардијални последици.

Магнезиум (Mg)

Магнезиумот е кофактор на голем број ензими и учествува во метаболизмот на ATP, синтезата на протеини, невромускулната функција и коскената структура.

7.2. Микроелементи

Микроелементите се потребни во многу мали количества, но се неопходни за нормално функционирање на организмот.

Железо (Fe) - Хемоглобин, транспорт на кислород, ензими

Јод (I) - Синтеза на тироидни хормони

Цинк (Zn) - Ензимска активност, имунитет, раст и заздравување

Бакар (Cu) - Метаболизам на железо, ензимски реакции

Селен (Se) - Антиоксидативни ензими и метаболизам на тироидните хормони

Манган (Mn) - Ензимска активност и метаболизам

Кобалт (Co) - Составен дел на витамин B12

Особено значајно е железото, бидејќи претставува составен дел на хемоглобинот во еритроцитите. Хемоглобинот овозможува транспорт на кислород од белите дробови до периферните ткива. Недостатокот на железо може да доведе до железодефицитна анемија, намалена испорака на кислород до ткивата, замор и намалена физичка работоспособност.

8. Органски материи во човечкото тело

Органските материи се основни структурни и функционални компоненти на клетките. Најважни се: протеини, липиди, јаглехидрати, нуклеински киселини, витамини.

8.1. Протеини

Протеините се сложени органски соединенија изградени од аминокиселини поврзани со пептидни врски. Тие претставуваат основни структурни и функционални компоненти на човечкото тело. Функции на протеините: 

Структурна функција: Колагенот е главен структурен протеин на сврзното ткиво, додека кератинот е важен за структурата на кожата, косата и ноктите.

Моторна функција: Актинот и миозинот се главни контрактилни протеини во скелетните мускули и се неопходни за создавање сила и движење.

Транспортна функција: Хемоглобинот го транспортира кислородот, додека албуминот пренесува различни молекули и придонесува за одржување на колоидно-осмотскиот притисок на плазмата.

Ензимска функција: Повеќето ензими се протеини кои ја забрзуваат брзината на биохемиските реакции.

Имунолошка функција: Антителата се протеини кои учествуваат во специфичната имунолошка одбрана.

Регулаторна функција: Некои хормони, како инсулинот и глукагонот, имаат протеинска или пептидна структура.

Протеините се неопходни за растот, обновувањето на ткивата, заздравувањето на повредите и одржувањето на мускулната маса.

8.2. Липиди

Липидите претставуваат група органски соединенија кои се слабо растворливи во вода, а растворливи во органски растворувачи. Во човечкото тело најважни се триглицеридите, фосфолипидите, холестеролот и другите липидни соединенија.

Основни функции на липидите

1. Енергетска резерва

Триглицеридите во масното ткиво претставуваат најголема енергетска резерва на организмот. Еден грам масти обезбедува приближно 9 kcal енергија, што е повеќе од двојно во споредба со јаглехидратите и протеините.

2. Структурна функција

Фосфолипидите и холестеролот се важни компоненти на клеточните мембрани.

3. Топлинска изолација

Поткожното масно ткиво го намалува губењето топлина.

4. Механичка заштита

Масното ткиво околу одредени органи обезбедува амортизација и заштита.

5. Ендокрина функција

Масното ткиво е метаболички активно и лачи биолошки активни супстанции, како лептин и адипонектин, кои учествуваат во регулирањето на апетитот, енергетскиот метаболизам и инсулинската чувствителност.

Видови масно ткиво:

Бело масно ткиво – главно складирање енергија и ендокрина функција.

Кафеаво масно ткиво – создавање топлина преку термогенеза, особено значајно кај новороденчињата.

8.3. Јаглехидрати

Јаглехидратите се органски соединенија кои претставуваат важен извор на енергија. Се делат на: моносахариди, дисахариди, полисахариди.

Гликозата е основен циркулирачки моносахарид во крвта и важен енергетски супстрат за повеќе ткива. Кај човекот, јаглехидратите се складираат во форма на гликоген, главно во црниот дроб и скелетните мускули.

Функции на јаглехидратите

• Обезбедување енергија за клеточните процеси.
• Одржување на гликемијата.
• Создавање гликогенски резерви.
• Учество во структурата на гликопротеините и гликолипидите.
• Поддршка на нормалната функција на нервниот систем.

Црниот дроб го користи гликогенот за одржување на концентрацијата на гликоза во крвта, додека мускулниот гликоген претставува локална енергетска резерва за мускулната контракција.

8.4. Нуклеински киселини

Нуклеинските киселини се биолошки макромолекули кои ја содржат, пренесуваат и овозможуваат експресијата на генетската информација. Постојат два главни типа:

• ДНК – дезоксирибонуклеинска киселина;
• РНК – рибонуклеинска киселина.

ДНК ја содржи наследната информација, додека различните типови РНК учествуваат во транскрипцијата, транслацијата и регулацијата на генската експресија. Овие молекули се неопходни за клеточната делба, растот, развојот, синтезата на протеини и наследувањето на биолошките особини.

8.5. Витамини

Витамините се органски микронутриенти кои се потребни во мали количества за нормален метаболизам, раст и развој. Се делат на: витамини растворливи во масти: A, D, E, K.

Витамини растворливи во вода: витамин C, витамини од групата B.

Витамините учествуваат во ензимските реакции, антиоксидативната заштита, синтезата на колаген, метаболизмот на енергијата, коагулацијата на крвта и одржувањето на коскеното и нервното здравје.

9. Молекуларен состав на човечкото тело

На молекуларно ниво, телесната маса може приближно да се подели на вода, протеини, липиди, минерални материи и други органски соединенија.

Вода = 50–60%

Протеини = 15–20%

Липиди = високо варијабилни, често 10–30:%

Минерални материи = 4–6%

Јаглехидрати и други соединенија = мал удел.

Овие проценти се ориентациски и не треба да се собираат како фиксна формула за секој човек. Особено количеството липиди значително варира зависно од полот, возраста и телесниот состав.

10. Клеточен состав на човечкото тело

Клетката е основна структурна и функционална единица на човечкиот организам. Човечкото тело содржи приближно 30–40 трилиони човечки клетки, при што бројот зависи од методологијата и индивидуалните карактеристики. Покрај човечките клетки, организмот содржи и голем број микроорганизми, особено во дигестивниот тракт, на кожата и на други телесни површини.

10.1. Основна градба на клетката

Основни клеточни компоненти се:

Клеточна мембрана ја одделува клетката од надворешната средина и ја регулира размената на материи, преносот на сигнали и клеточната комуникација.

Цитоплазма претставува внатрешна клеточна средина во која се наоѓаат органелите и се одвиваат бројни метаболички процеси.

Јадро го содржи најголемиот дел од генетскиот материјал и ја регулира експресијата на гените и клеточната активност.

Митохондрии претставуваат главни места на создавање ATP преку оксидативна фосфорилација и имаат значајна улога во клеточниот метаболизам и сигнализацијата.

Рибозоми учествуваат во синтезата на протеини.

Ендоплазматичен ретикулум учествува во синтезата и обработката на протеини и липиди.

Голџиев апарат овозможува модификација, сортирање и пакување на протеините и липидите.

11. Ткивен состав на човечкото тело

Ткивото претставува група клетки и меѓуклеточна супстанција кои се организирани за извршување на специфична функција. Во човечкото тело се разликуваат четири основни типови ткива.

11.1. Епително ткиво

Епителното ткиво ги покрива надворешните и внатрешните површини на организмот и ги формира жлездите. Функции: заштита, апсорпција, секреција, екскреција, сетилна рецепција. Примери се епидермисот на кожата, епителот на цревата и респираторниот епител.

11.2. Сврзно ткиво

Сврзното ткиво ги поврзува, поддржува и заштитува другите ткива. Во оваа група спаѓаат: лабаво и густо сврзно ткиво, масно ткиво, рскавица, коска, крв. Особено значајна е неговата улога во механичката потпора, транспортот, складирањето енергија и имунолошката одбрана.

11.3. Мускулно ткиво

Мускулното ткиво има способност за контракција и создавање сила. Се дели на: скелетно мускулно ткиво, срцево мускулно ткиво, мазно мускулно ткиво.

Скелетните мускули овозможуваат волеви движења и одржување на телесната положба. Срцевиот мускул ја обезбедува пумпната функција на срцето. Мазното мускулно ткиво се наоѓа во ѕидовите на крвните садови, дигестивниот тракт, мочниот меур и други внатрешни органи.

11.4. Нервно ткиво

Нервното ткиво е специјализирано за примање, обработка и пренесување информации. Се состои од неврони и глијални клетки. Невроните овозможуваат електрична и хемиска комуникација, додека глијалните клетки имаат потпорни, метаболички, заштитни и регулаторни функции.

12. Органски состав на човечкото тело

Органот е анатомски и функционално оформена структура составена од различни типови ткива.

Најважни органи се: мозокот, срцето, белите дробови, црниот дроб, бубрезите, желудникот, тенкото и дебелото црево, панкреасот, кожата.

Секој орган има специфична структура и функција, но неговата активност зависи од соработката со останатите органи. На пример, бубрезите ја регулираат водно-електролитната рамнотежа, крвниот волумен и киселинско-базната рамнотежа, додека срцето ја одржува циркулацијата неопходна за снабдување на бубрежното ткиво со крв.

13. Коскено-мускулниот состав на телото

Скелетниот и мускулниот систем претставуваат значаен дел од немасната телесна маса и имаат суштинска улога во движењето, потпората и функционалната независност.

13.1. Коскен систем

Возрасниот човек вообичаено има 206 коски. Коските имаат неколку основни функции:

• Механичка потпора на телото.
• Заштита на внатрешните органи.
• Овозможување движење во соработка со мускулите.
• Складирање калциум и фосфор.
• Хематопоеза во коскената срцевина.

Коскеното ткиво е динамично и постојано се обновува преку процесите на коскена ресорпција и формирање.

13.2. Мускулен систем

Човечкиот организам има повеќе од 600 скелетни мускули. Мускулите учествуваат во: движењето, одржувањето на положбата, стабилизацијата на зглобовите, создавањето топлина, метаболизмот на гликозата, одржувањето на функционалната независност.

Мускулното ткиво претставува метаболички активен орган кој се приспособува на физичката активност, исхраната, хормоналниот статус и стареењето.

14. Промени во составот на телото во текот на животот

Составот на човечкото тело се менува во текот на целиот животен циклус.

14.1. Новороденечки период

Новороденчињата имаат релативно висок процент телесна вода, а нивните органски системи продолжуваат функционално да созреваат по раѓањето. Особено се значајни развојот на нервниот систем, респираторната адаптација и регулацијата на телесната температура.

14.2. Детство

Во детството се зголемуваат телесната маса, висината, коскената маса и мускулната маса. Растот е резултат на генетски фактори, хормонална регулација, исхрана, физичка активност и општата здравствена состојба.

14.3. Адолесценција

Пубертетот е период на интензивни промени во телесниот состав. Под влијание на половите хормони се менуваат: мускулната маса, коскената минерализација, распределбата на масното ткиво, телесните пропорции, метаболичките потреби. Кај момчињата во просек се зголемува мускулната маса, додека кај девојчињата се зголемува процентот на телесни масти, што претставува дел од нормалниот полов развој.

14.4. Зрелост

Во зрелоста составот на телото е релативно стабилен, но зависи од начинот на живот, физичката активност, исхраната и здравствената состојба. Редовната физичка активност придонесува за одржување на мускулната маса, коскената густина и функционалниот капацитет.

14.5. Стареење

Во староста се јавуваат физиолошки промени во составот на телото. Меѓу нив се:

• намалување на скелетната мускулна маса;
• намалување на мускулната сила;
• промени во распределбата на масното ткиво;
• намалување на коскената минерална густина;
• намалување на вкупната телесна вода;
• промени во метаболизмот.

Прогресивното губење на мускулната маса и функција се означува како саркопенија. Саркопенијата може да придонесе за намалена подвижност, нарушена рамнотежа, падови и намалена самостојност во секојдневните активности. Овие промени се особено важни за специјалната едукација и рехабилитација, бидејќи составот на телото е поврзан со функционалната способност и квалитетот на живот.

15. Значење на составот на човечкото тело за физиологијата и функционалната анатомија

Проучувањето на составот на телото има големо значење за студентите по специјална едукација и рехабилитација.

15.1. Раст и развој

Промените во телесната маса, висината, мускулната маса, коскената минерализација и процентот на вода се важни показатели за растот и развојот.

15.2. Моторни способности

Мускулната маса, коскената структура и телесните пропорции влијаат врз силата, рамнотежата, координацијата и локомоцијата.

15.3. Невромускулна функција

Електролитите, особено натриумот, калиумот, калциумот и магнезиумот, се неопходни за нормална нервна спроводливост и мускулна контракција.

15.4. Нутритивен статус

Составот на телото овозможува подобро разбирање на неухранетоста, прекумерната акумулација на масно ткиво и губењето на мускулна маса.

15.5. Рехабилитација

Следењето на телесниот состав може да помогне во процената на ефектите од физичката активност, терапевтските вежби, нутритивната поддршка и интервенциите за одржување на функционалната независност.

15.6. Стареење и функционална независност

Одржувањето на мускулната маса и коскената здравствена состојба е важно за превенција на падови, фрактури и функционален пад кај повозрасните лица.

16. Поврзаност на составот на телото со хомеостазата

Составот на човечкото тело не е само анатомска категорија. Тој директно влијае врз одржувањето на хомеостазата. На пример: водата го одржува волуменот на телесните течности. Натриумот и калиумот се неопходни за електричната активност на клетките. Калциумот учествува во мускулната контракција и нервната сигнализација. Протеините овозможуваат транспорт, ензимска активност и структурна стабилност. Липидите претставуваат енергетска резерва и компонента на клеточните мембрани. Јаглехидратите обезбедуваат енергија за клеточните процеси. Минералните материи придонесуваат за одржување на осмотската и киселинско-базната рамнотежа.

Оттука, промените во составот на телото можат да влијаат врз физиолошката функција, метаболизмот и општата здравствена состојба.

17. Заклучок

Човечкото тело е изградено од комплексна комбинација на хемиски елементи, неоргански и органски соединенија, клетки, ткива и органи кои функционираат како интегрирана биолошка целина. Водата е најзастапената компонента и претставува основна средина за одвивање на физиолошките процеси. Протеините имаат структурна, транспортна, ензимска и моторна функција. Липидите се значајни за енергетското складирање, клеточните мембрани и ендокрината регулација. Јаглехидратите обезбедуваат енергија, додека минералните материи се неопходни за коскената структура, нервната спроводливост, мускулната контракција и одржувањето на хомеостазата. Составот на телото се менува во текот на животот, од раѓањето до староста, како резултат на растот, развојот, хормоналните влијанија, исхраната, физичката активност и стареењето.

Човечкото тело не треба да се разбира само како збир од органи и ткива, туку како динамичен систем во кој хемискиот состав, клеточната структура и физиолошката функција се неразделно поврзани.