Родителски перспективи за потребите за поддршка и достапноста на услуги за аутизам во Јужна и Југоисточна Европа

Vasilevska Petrovska I, Giannakopoulou AC, Tsecoura V, Winstanley A, Miletto R, Roşca GC, Ivanova B, Kaisa V, and Trajkovski V. Parental perspectives on support needs and availability of autism services in South and South-Eastern Europe. Advances in Autism 2022; 8 (2): 132-146.

DOI: https://doi.org/10.1108/AIA-11-2020-0066

Лесно разбирливо резиме

Целта на истражувањето е да се утврди колку се достапни услугите и поддршката за лицата со аутизам во земјите од Јужна и Југоисточна Европа, особено од гледна точка на родителите. Ова е важно бидејќи квалитетот и достапноста на услугите влијаат врз развојот и квалитетот на животот на лицата со аутизам и нивните семејства.

Во истражувањето учествувале родители на деца, адолесценти и млади возрасни лица со аутизам од шест земји во Јужна и Југоисточна Европа. Поголемиот дел од учесниците биле мајки (92%), а 76% од лицата со аутизам биле машки. Истражувачите користеле квалитативен пристап и ги анализирале искуствата и ставовите на родителите.

Резултатите покажале три главни проблеми:

Тежок пристап до услугите – родителите често се соочуваат со сложени процедури, долго чекање и тешкотии при добивањето соодветна помош.

Недоволно услуги и недостиг на стручност – нема доволно различни и достапни услуги, а кај дел од давателите на услуги постои недостиг на знаење и компетенции за работа со лица со аутизам.

Недоволна долгорочна поддршка – поддршката не е континуирана и не ги следи потребите на лицето со аутизам во различните периоди од животот. На семејствата често им недостига системска поддршка во текот на целиот животен век.

Главниот заклучок е дека системите за услуги во Јужна и Југоисточна Европа сè уште не ги задоволуваат во целост потребите на лицата со аутизам и нивните семејства. Потребни се подобро организирани и подостапни услуги, подобро обучени професионалци и континуирана поддршка од детството до зрелата возраст. Истражувањето може да биде важно и за креирање политики и подобрување на системите за поддршка во регионот.

Покана до студенти волонтери за завршна конференција на МНЗА

Почитувани студенти од ИСЕР,

Со особено задоволство ве поканувам дел од вас да се вклучите како волонтери во организацијата на завршната конференција на Македонското научно здружение за аутизам (МНЗА), која ќе се реализира во рамките на проектот „Поддршка на децата со аутизам преку физичко образование“.

Конференцијата ќе се одржи на 26 август 2026 година во просториите на Филозофскиот факултет – Скопје, со почеток во 9:30 часот. За успешна реализација на настанот потребна е поддршка од 4–5 мотивирани студенти, кои би биле ангажирани во организациските активности во времетраење од приближно 6–7 часа во текот на денот.

Студентите кои се заинтересирани за волонтерско учество можат веднаш да ја изразат својата намера преку мојата службена електронска адреса, која ви е добро позната. При изборот ќе се применува принципот „прв пријавен – прв прифатен“, со предност на одговорни и ангажирани студенти заинтересирани за стекнување практично искуство.

На сите студенти кои ќе учествуваат во организацијата ќе им биде доделен сертификат за учество, кој претставува вредно дополнување на професионалното портфолио и може да придонесе во нивниот понатамошен академски и професионален развој.

Ви благодарам однапред за интересот, довербата и подготвеноста за активно учество во активности од значење за унапредување на инклузијата и поддршката на лицата со аутизам.

Со почит,

Претседател на МНЗА

Поддршка на учениците со нарушување од аутистичниот спектар во образовните установи

Trajkovski V. Supporting pupils with autism spectrum disorder in educational settings. In: Angeloska Galevska N, Tomevska Ilievska B, Janevska M, Bugariska B, editors. Conference Proceedings International Scientific Conference: 75th Anniversary of the Institute of Pedagogy – Educational Challenges and Future Prospects, 2022 May 16-18; Ohrid: Faculty of Philosophy; c2022. 574-580.

Резиме на разбирлив јазик

Нарушувањето од аутистичниот спектар (АСН) е развојно нарушување кое влијае на начинот на кој лицето комуницира, воспоставува односи со другите и го доживува светот околу себе. Околу 1,55% од учениците имаат дијагностицирано нарушување од аутистичниот спектар и им е потребна дополнителна образовна поддршка. Бидејќи аутизмот е спектарно нарушување, потребите на учениците се различни – некои можат успешно да учат со минимална помош, додека на други им е потребна постојана и индивидуализирана поддршка.

Целта на оваа студија е да ги прикаже интервенциите кои можат да бидат ефикасни за учениците со аутизам. Постојат многубројни пристапи, меѓу кои се интервенции засновани на анализа на однесувањето, когнитивно-бихејвиорална терапија, рани интензивни интервенции, функционална проценка на однесувањето, обука за комуникација и социјални вештини, употреба на визуелни помагала, систем за комуникација со размена на слики (PECS), структурирани распореди и игра, интервенции со учество на родителите, како и користење на современи технологии во наставата.

Истражувањето заклучува дека училиштето е средина во која успешното учење во голема мера зависи од комуникацијата и социјалната интеракција. Поради тешкотиите во овие области, учениците со аутизам често доживуваат поголем стрес, анксиозност и чувство на изолираност, што може негативно да влијае врз нивниот училишен успех. Примената на соодветни, научно потврдени интервенции може значително да ја подобри нивната комуникација, социјалните вештини, учеството во наставата и севкупните образовни постигнувања.

25. вебинар „Светските експерти за аутизам“ гости на МНЗА

Почитувани колешки и колеги,

Нашата следна гостинка на 25. вебинар на МНЗА е д-р Паола Молтени од Милано, Италија. Доколку сте заинтерсирани да го проследите вебинарот во живо ве молиме пополнете го регистрацискиот формулар.

Паола Молтени е дoктор по педагошки науки од католочкиот универзитет во Милно, Италија. Докторирала на тема „Аутизмот во училиште: образовни и наставни стратегии за инклузија“. Таа има направено истражување во Центарот за образование и истражување за аутизам (Универзитет во Бирмингем, Англија) и соработувала со Државниот универзитет во Њујорк (Њу Палц, Њујорк). Таа е предавач по образовни стратегии за лица со аутизам и специјална едукација. Таа е педагошки консултант во предучилишните установи, основните и средните училишта и активно соработува со провинциските училишни канцеларии од регионот Ломбардија. Работела како едукатор во областа на специјалната педагогија во Италија (Милано) и во САД (Андерсон Центар за аутизам, Статсбург, Њујорк).

Претседател на МНЗА