Почитувани претставници на институциите, почитувани професори, наставници и стручни работници, почитувани партнери и соработници, драги родители, почитувани гости и пријатели,
Ми претставува особена чест, во својство на претседател на Македонското научно здружение за аутизам, да Ве поздравам и да Ви посакам добредојде на оваа завршна конференција посветена на една исклучително важна тема – „Инклузивно физичко образование за ученици со аутистичен спектар на нарушување: од препораки до практични решенија“.
Денес не го одбележуваме само завршувањето на еден европски проект. Денес го одбележуваме почетокот на една обврска – обврската знаењето, искуствата и препораките што ги создадовме да ги претвориме во реална промена во училиштата.
Физичкото образование е многу повеќе од физичка активност. Тоа е простор за развој на моторичките способности, самодовербата, социјалните вештини, комуникацијата, самостојноста и чувството на припадност. За учениците со аутистичен спектар на нарушување, учеството во физичкото образование може да биде особено значајно, но истовремено и да претставува предизвик.
Токму затоа, прашањето не треба да биде:
„Дали ученикот со аутизам може да учествува во физичкото образование?“
Прашањето треба да биде:
„Што треба ние да направиме за тој ученик да може да учествува, да напредува и да се чувствува како рамноправен член на својата паралелка?“
Тоа е суштината на инклузијата.
Во рамките на проектот „Supporting Children with Autism through Physical Education – EmpowerAble“, заедно со нашите европски партнери работевме токму на ова прашање. Разменувавме знаења, искуства и добри практики, разговаравме за бариерите со кои се соочуваат учениците и наставниците и се обидовме да понудиме практични решенија што можат да се применат во реалната училишна средина.
Научивме дека инклузивното физичко образование не подразбира само ученикот со аутизам да биде физички присутен во спортската сала или на игралиштето.
Вистинската инклузија значи учество.
Тоа значи ученикот да разбере што се очекува од него, да има соодветна поддршка, да може да комуницира, да биде безбеден, да доживее успех и да биде прифатен од своите врсници.
Затоа, адаптацијата не треба да ја гледаме како намалување на очекувањата од ученикот. Напротив, адаптацијата е начин да му овозможиме на ученикот да го покаже својот потенцијал.
Почитувани присутни,
Еден од најважните заклучоци од нашата работа е дека за успешна инклузија не е доволно да имаме добри намери. Потребни се знаење, компетенции, ресурси, планирање и соработка.
Наставникот по физичко образование не треба да биде оставен сам да ги решава предизвиците. Потребна е соработка со дефектолозите и рехабилитаторите, психолозите, родителите, здравствените работници, училишното раководство и, се разбира, самите ученици.
Исто така, мора да инвестираме во континуирана професионална едукација. Секој наставник кој работи со ученик со аутизам треба да има можност да стекне практични знаења за сензорните потреби, комуникацијата, визуелната поддршка, управувањето со однесувањето и адаптацијата на физичките активности.
Но, пред сè, треба да ја промениме перспективата.
Ученикот со аутизам не треба да го гледаме низ она што не може да го направи.
Треба да го гледаме низ она што може да го постигне – со соодветна поддршка.
Токму затоа, насловот на нашата конференција – „Од препораки до практични решенија“ – е особено значаен.
Препораката има вредност само ако стане практика.
Истражувањето има вредност кога ќе доведе до подобрување на животот на луѓето.
А проектот има вистински успех само ако неговите резултати продолжат да живеат и по неговото формално завршување.
Нашата заедничка цел треба да биде секое дете со аутизам да има право и можност да биде физички активно, да учествува во училишниот живот, да развива пријателства и да се чувствува прифатено и вреднувано.
Тоа не е привилегија.
Тоа е право.
Почитувани колешки и колеги,
Сакам да изразам искрена благодарност до сите партнери кои придонесоа за реализацијата на проектот EmpowerAble, до наставниците и стручните работници кои ги споделија своите искуства, до родителите за нивната доверба и, пред сè, до учениците кои нè потсетуваат зошто ја работиме оваа работа.
Посебна благодарност упатувам до сите членови и соработници на Македонското научно здружение за аутизам, кои со својата посветеност продолжуваат повеќе од две и пол децении да придонесуваат за подобрување на положбата и квалитетот на животот на лицата со аутизам во нашето општество.
И дозволете ми на крајот да упатам една порака до сите Вас:
Да не дозволиме оваа конференција да биде крај на проектот. Нека биде почеток на нова фаза – фаза во која препораките ќе станат практики, практиките ќе станат стандарди, а инклузијата ќе стане реалност.
Да создадеме училишта во кои секое дете ќе има можност да се движи, да игра, да учи, да се развива и да припаѓа.
Затоа што инклузивното образование не значи само да му дозволиме на детето да биде со нас. Инклузијата значи да создадеме услови детето навистина да биде дел од нас.
Ви благодарам за вниманието.
Ви посакувам успешна конференција, плодна дискусија, нови идеи и, најважно, нови практични решенија за нашите ученици со аутистичен спектар на нарушување.
Ви благодарам и Ви посакувам топло добредојде на Филозофскиот факултет во Скопје!
Скопје, 26.08.2026
Претседател на МНЗА
