Функционален статус на лица со аутистичен спектар на нарушувања

Koceski A, Trajkovski V. Functional Status of People with Autism Spectrum Disorder. Journal for ReAttach Therapy and Developmental Diversities. 2021 Oct 25; 4(1): 17‒27.

DOI: https://doi.org/10.26407/2021jrtdd.1.44

Разбирливо резиме

Истражувањето ја споредува функционалната способност и употребата на асистивна технологија кај деца и млади со аутистичен спектар на нарушување (АСН) со нивни врсници со типичен развој.

Во истражувањето учествувале 72 лица со АСН и 75 лица со типичен развој, на возраст од 3 до 24 години. Функционалниот статус и употребата на асистивна технологија биле проценети со Rochester Health Status Survey IV (RHSS-IV) преку структурирано индивидуално интервју.

Главни резултати

Децата и младите со АСН покажале пониско ниво на функционалност во секојдневните активности во споредба со децата со типичен развој. Особено се забележани тешкотии при:

• јадење;
• облекување;
• туширање/одржување лична хигиена;
• користење на тоалет;
• стекнување академски знаења и вештини.

Разликите меѓу двете групи биле статистички значајни (p < 0,001).

Исто така, лицата со АСН почесто користеле асистивна технологија отколку децата со типичен развој (p = 0,032). Најчесто користени биле алтернативни и аугментативни комуникациски средства (p = 0,002), кои им помагаат на лицата со ограничена или отсутна функционална комуникација.

Заклучок

Истражувањето покажува дека децата и младите со АСН имаат поголеми ограничувања во извршувањето на секојдневните активности и во стекнувањето академски вештини во споредба со нивните врсници со типичен развој. Поради тоа, кај нив постои и поголема потреба од асистивна технологија, особено од алтернативни и аугментативни средства за комуникација.

Авторите нагласуваат дека прецизното проценување на функционалниот статус и потребите од асистивна технологија е од големо значење, бидејќи овозможува да се планира соодветна индивидуализирана поддршка и да се подобрат функционалните исходи кај децата и младите со АСН.

Важноста на раната дијагноза на нарушувањето од аутистичниот спектар на нарушување за навремен и соодветен третман и рехабилитација во Македонија

Petrusheva KT, Trajkovski EV. The importance of early diagnosis of autism spectrum disorder for adequate treatment and rehabilitation in Macedonia. Specijalna edukacija i rehabilitacija 2022; 21(3): 163-176.

https://doi.org/10.5937/specedreh21-36888

Резиме на разбирлив јазик

Аутистичниот спектар на нарушување (АСН) е сложено развојно нарушување чии причини сè уште не се целосно познати, а не постои единствен третман што е ефикасен за сите лица. Сепак, бројни истражувања покажуваат дека раното препознавање и поставување на дијагнозата овозможуваат навремено започнување на третманот и рехабилитацијата, што значително го подобрува развојот и квалитетот на животот на децата.

Целта на ова истражување била да се утврди колку е важна раната дијагноза на аутизмот и како се подобрил процесот на дијагностицирање во Македонија во последните години. Во истражувањето учествувале 95 испитаници: родители на деца со аутизам, специјални едукатори и рехабилитатори, како и членови на стручни тимови кои учествуваат во поставување на дијагнозата.

Резултатите покажуваат дека повеќе фактори пред, за време и по раѓањето можат да бидат поврзани со појавата на аутизам. Најчести рани знаци се: доцнење или отсуство на говор, нереагирање на повик по име, избегнување контакт со очи, слаби социјални вештини, преосетливост или намалена чувствителност на надворешни дразби и повлекување од околината. Кај повеќето деца аутизмот се јавува како самостојно нарушување, без други придружни состојби.

Истражувањето покажува дека просечната возраст на поставување на дијагнозата во минатото изнесувала 5,6 години, додека во последните години таа е намалена на 4,2 години. Од појавата на првите симптоми до поставување на дијагнозата поминуваат во просек околу две години. Денес родителите посетуваат помал број здравствени и стручни институции пред да добијат конечна дијагноза, што укажува на подобрување на дијагностичкиот процес. Сепак, сè уште постојат случаи на погрешно поставени дијагнози.

Заклучокот на истражувањето е дека процесот на рано препознавање и дијагностицирање на аутизмот во Македонија значително се подобрил во последната деценија. Иако има напредок, потребно е дополнително да се скрати времето од појавата на првите симптоми до поставувањето на дијагнозата, да се намали бројот на погрешни дијагнози и да се обезбеди навремен пристап до соодветен третман и рехабилитација.

Предавања Аутистичен спектар на нарушувања

Почитувани постдипломци,

Ви се обраќам вам од насоката Интелектуална попреченост и аутизам за да ве известам за задолжителниот предмет Аутистичен спектар на нарушувања. Заради жестокоста на епидемијата со Ковид-19 и огромниот морталитет принудени сме наставата да ја организираме само по електронски пат. Вие треба да си ја симнете платформата Мајкрософт Тимс на вашите компјутери, таблети или мобилни телефони и да побарате да ви одобрам вклучување во тимот. Тимот за предметот АСН ќе го најдете на следниот ЛИНК. Ве молам побрзо регистрирајте се со е-пошта и побарајте пристап. Предавањата ќе започнат и ќе се одвиваат во текот на декември. За предметот се предвидени 18 часа кои ќе бидат поделени во 6 денови по 3 часа. Наставата ќе започнува во 17:00 часот и најверојатно ќе се одвива во деновите понеделник, вторник и петок. По потреба можеме да вклучиме и викенд сабота или недела. Кога ќе ми биде појасна сликата со вашиот распоред по другите предмети и мојата агенда ќе го закажам првото предавање во декември.

Ви благодарам на разбирањето!

Предметен наставник

Консултации по предметот Аутистичен спектар на нарушувања - 27.11.2019

Почитувани постдипломци,

Како што ве информира нашата координаторка по ЕКТС, првите консултации по предметот Аутистичен спектар на нарушувања ќе ги одржам во среда на 27.11.2019 година во 14:30 часот. Бидејќи сте само три кандидати ве замолувам сите да дојдете во мојот кабинет на ФЗФ кој се наоѓа пред главниот влез на факултетот од десна страна.

Предметен наставник