Wolf–Hirschhorn синдромот (WHS) претставува ретка, но клинички препознатлива хромозомска микроделеција, која настанува поради загуба на генетски материјал од краткиот крак на хромозом 4 (регион 4p16.3). Се карактеризира со специфичен дисморфичен фенотип, значајно заостанување во растот и развојот, интелектуална попреченост и чести епилептични напади.
1. Историски осврт
Синдромот независно е опишан во 1965 година од Ulrich Wolf и Kurt Hirschhorn, по кои го добива името.
2. Генетска основа и молекуларна патогенеза
2.1 Хромозомска абнормалност
Делеција на регионот 4p16.3
Големината на делецијата варира → корелира со тежината на клиничката слика
2.2 Критичен регион (WHSCR) „Wolf-Hirschhorn syndrome critical region“
Вклучува неколку важни гени:
WHSC1 (NSD2) – развој на хроматин
LETM1 – митохондријална функција (поврзана со напади)
FGFR3 – раст и развој
2.3 Механизам на настанување
≈85–90% de novo делеции
≈10–15% резултат на:
балансирана транслокација кај родител.
3. Епидемиологија
Преваленција: ~1:50.000 живородени. Почест кај девојчиња (сооднос ~2:1).
4. Патофизиологија
Губитокот на повеќе гени доведува до:
- нарушена ембрионална морфогенеза
- дефекти во невроналната миграција
- нарушена митохондријална функција
- генерализирано заостанување во растот
5. Клиничка слика
5.1 Краниофацијални карактеристики: широк, рамен носен корен, високо чело, хипертелоризам, микроцефалија. Ова дава карактеристичен изглед на лицето.
5.2 Раст и развој: интраутерина ретардација на раст, постнатално заостанување, тешка интелектуална попреченост.
5.3 Невролошки манифестации: епилептични напади (многу чести), хипотонија, доцнење во моторен развој.
5.4 Други малформации: кардиоваскуларни-конгенитални срцеви дефекти, гастроинтестинални - проблеми со хранење, гастроезофагеален рефлукс, генитоуринарни - бубрежни аномалии, мускулоскелетни - сколиоза, деформитети на екстремитети.
6. Дијагностика
6.1 Клиничка проценка: карактеристичен фенотип, невролошки симптоми.
6.2 Генетска дијагностика: кариотипизација (за поголеми делеции), FISH (таргетирана анализа), array-CGH / SNP array → златен стандард.
6.3 Пренатална дијагностика: ултразвук (IUGR, малформации), амниоцентеза + генетска анализа.
7. Диференцијална дијагноза
- други микроделециони синдроми
- Cri du chat syndrome
- Patau syndrome
8. Третман
8.1 Медицински третман: антиепилептична терапија, третман на срцеви и други малформации.
8.2 Рехабилитација: физикална терапија, логопедска терапија, окупациона терапија.
8.3 Нутритивна поддршка: третман на проблеми со хранење, во некои случаи гастростома.
8.4 Мултидисциплинарен пристап: педијатар, невролог, генетичар, кардиолог.
9. Прогноза
Варијабилна, зависно од големината на делецијата. Зголемен ризик за рана смртност. Преживеаните имаат тешка попреченост.
10. Генетско советување
Ризик за повторување: низок кај de novo случаи. Повисок ако родител е носител на транслокација
препорачано: родителски кариотип.
11. Заклучок
Wolf–Hirschhorn синдромот е комплексна хромозомска микроделеција со карактеристичен фенотип и значајни невролошки и системски манифестации. Раната дијагноза, генетското советување и мултидисциплинарниот третман се од суштинско значење за подобрување на квалитетот на живот.
