УПАТСТВО ЗА ОБРАБОТКА НА НАУЧЕН ТРУД

Почитувани студенти,

Со цел да се обезбеди квалитетна, академски коректна и методолошки соодветна обработка на научен труд, потребно е доследно да се придржувате до следниве насоки и технички барања.

Обработката на научен труд претставува самостојна академска активност преку која студентот треба да покаже дека умее да пронајде релевантна научна литература, да ја разбере содржината на избраниот труд, да ги идентификува неговите основни елементи и да ги претстави главните сознанија со сопствени зборови. Целта не е механичко препишување или скратување на оригиналниот текст, туку развивање вештини за читање, разбирање, синтеза и академско изразување.

1. Избор на научен труд

За обработка се избира оригинален научен труд или квалитетен научен преглед објавен во релевантно научно списание, поврзан со содржината на предметот и тематската област што ја изучувате. При изборот на трудот треба да се земат предвид следниве критериуми:

Предност имаат научните трудови објавени во меѓународни научни списанија со висок квалитет, соодветна рецензентска постапка и препознатливост во научната заедница.

Се препорачува трудот да биде објавен во последните пет години, сметано од годината на изработка на обработката, со цел да се опфатат современите научни сознанија. Постари трудови може да се прифатат доколку имаат посебно научно значење или доколку наставникот одобрил таков избор.

Предност имаат трудовите објавени на англиски јазик, но може да се изберат и трудови на други светски јазици што студентот ги познава доволно добро за самостојно да ја разбере и обработи нивната содржина.

Темата мора да биде директно поврзана со наставната програма и со предметната област.

Избраниот труд треба да содржи јасно дефинирана научна тема, цел, соодветна методологија кога е применливо, резултати или систематизиран преглед на сознанијата и заклучоци.

Не се прифаќаат обработка на учебници, книги, енциклопедии, популарни текстови, блогови, нерецензирани интернет-материјали и други извори што не претставуваат соодветен научен труд. Википедија не е прифатлив извор за оваа задача. Не се прифаќаат ниту трудови избрани само поради нивната лесна достапност, без да се провери нивната научна релевантност и поврзаност со предметот.

Пред да започнете со работа, проверете дали изворот е навистина објавен во научно списание и дали ги исполнува наведените критериуми. Доколку имате дилема, консултирајте се со предметниот наставник.

2. Обем и структура на обработката

Обработката треба да има најмногу три страници вкупно, организирани на следниов начин:

Прва страница – насловна страница

На насловната страница се наведуваат:

• Назив на универзитетот, факултетот и институтот.
• Назив на предметот.
• Наслов на обработката.
• Име и презиме на студентот.
• Број на индекс.
• Име и презиме на предметниот наставник.
• Место и година на изработка.

Втора, трета и четврта страница – текст на обработката

Текстуалниот дел треба да опфаќа најмногу две полни страници, напишани со единечен проред. Содржината треба да биде логично организирана, јасна, концизна и тематски поврзана. Во зависност од видот на научниот труд, обработката треба да ги содржи следниве елементи:

Предмет и цел на трудот: Кој проблем или научно прашање го истражуваат авторите и која е целта на трудот?

Основна содржина и методолошки пристап: Кои се главните теми, истражувачките прашања, методите или пристапите што ги применуваат авторите? Кај емпириските трудови, кога е релевантно, наведете ги испитаниците или примерокот, инструментите и постапките.

Главни резултати и сознанија: Кои се најважните наоди, аргументи или заклучоци? Издвојте ги суштинските информации, без непотребни детали.

Заклучни согледувања: Што може да се заклучи од трудот и какво е неговото значење за предметната област, практиката или идните истражувања?

Овие елементи не мора секогаш да бидат оформени како посебни наслови, но треба јасно да бидат препознатливи во текстот. Кај теоретските и прегледните трудови, методологијата и содржината се претставуваат соодветно на видот на публикацијата.

На крајот од текстот, пред библиографскиот запис, може накратко да се наведе сопствено критичко согледување за значењето или применливоста на научните сознанија. Ова согледување треба да биде аргументирано и да се заснова на прочитаниот труд, а не на произволни лични мислења.

3. Начин на пишување и академска коректност

Обработката задолжително треба да биде напишана со сопствени зборови, врз основа на самостојно прочитан и разбран оригинален научен труд. Тоа подразбира:

• Не се дозволува копирање реченици, пасуси или делови од апстрактот и главниот текст на оригиналниот труд.
• Не е доволно само да се заменат неколку зборови со синоними, а да се задржи речиси идентичната структура на оригиналните реченици.
• Не се прифаќа автоматски превод на оригиналниот труд без вистинско разбирање и самостојно прераскажување на содржината.
• Не се прифаќа обработка изработена од друго лице, преземена од интернет или генерирана со алатки за вештачка интелигенција без самостојно читање, проверка и авторска обработка од страна на студентот.
• Сите научни тврдења треба да бидат верно претставени, без менување на значењето на резултатите, изоставување клучни ограничувања или изведување заклучоци што не се поддржани од оригиналниот труд.

За оваа конкретна задача, во согласност со поставените барања, не се внесуваат цитати во текстот на обработката. Содржината се прераскажува и синтетизира со сопствени зборови, а оригиналниот научен труд задолжително се наведува во библиографскиот запис на крајот. Ова правило се однесува на форматот на задачата и не значи дека цитирањето може да се изоставува во сите други видови академски трудови.

4. Задолжително наведување на изворот

На крајот од последната страница задолжително се наведува целосниот библиографски запис на обработениот научен труд. Записот треба да ги содржи следниве елементи:

• Презиме и иницијали на авторот или авторите.
• Наслов на научниот труд.
• Назив на научното списание.
• Година на објавување.
• Волумен и број на списанието, доколку се достапни.
• Почетна и завршна страница, доколку списанието користи пагинација.
• DOI (дигитален идентификатор на трудот), доколку е доделен.

Пример за библиографски запис:

Author, A. A., & Author, B. B. (2024). Title of the scientific article. Journal Title, 12(3), 145–158. https://doi.org/xxxxx

Примерот е илустративен и не претставува вистинска библиографска референца.

Доколку трудот нема традиционална пагинација, туку користи број на статија, се наведува бројот на статијата. Ако трудот има DOI, се препорачува да се провери дали линкот води до оригиналната публикација.

Библиографскиот запис мора да биде точен и целосен. Податоците се преземаат од самата публикација или од официјалната веб-страница на списанието, а не се внесуваат напамет.

5. Технички барања за форматирање

Документот треба да биде подготвен во Microsoft Word или во друг соодветен текстуален уредувач, со следниве поставки:

• Формат на хартија: A4.
• Маргини: 2,5 cm од сите четири страни.
• Проред: единечен (Single).
• Фонт: Times New Roman, 12 pt, освен ако наставникот не одредил поинаку.
• Порамнување: двострано порамнување (Justify) за главниот текст.
• Наслови: јасно издвоени со задебелување и соодветна големина на фонтот.
• Пасуси: логично организирани, без непотребни празни редови.
• Јазик: граматички, правописно и стилски коректен.
• Обем: најмногу четири страници вкупно, од кои една насловна и најмногу три страници текст со библиографскиот запис.

Не е дозволено вештачко зголемување на обемот со празни редови, прекумерно големи букви, непотребни наслови или други форматирачки постапки. Исто така, не треба да се намалува фонтот или да се стеснуваат маргините за да се смести прекумерна содржина.

6. Самостојност, оригиналност и употреба на вештачка интелигенција

Обработката претставува индивидуална студентска задача. Секој студент е одговорен за изборот на изворот, разбирањето на содржината, точноста на претставените информации и конечната верзија на текстот.

Дигиталните алатки и алатките за вештачка интелигенција може да се користат, доколку е дозволено, за јазична проверка, разјаснување на терминологија или техничко уредување. Сепак, тие не смеат да ја заменат самостојната работа на студентот. Сите податоци, резултати и библиографски информации мора да се проверат во оригиналниот труд.

Студентот треба да биде способен усно да ја објасни содржината на обработката и да одговори на прашања за целта, методологијата, резултатите и заклучоците на избраниот научен труд.

Препишувањето, плагијаризмот, предавањето туѓа работа како сопствена и наведувањето непроверени или измислени библиографски податоци претставуваат сериозни повреди на академската чесност и може да влијаат врз оценувањето.

7. Критериуми за оценување

При оценувањето ќе се земат предвид следниве елементи:

• Релевантност и квалитет на избраниот извор – дали трудот е научен, современ и поврзан со предметната област.
• Разбирање на научната содржина – дали студентот правилно ја претставил целта, методологијата, главните резултати и заклучоците.
• Самостојност и оригиналност – дали текстот е напишан со сопствени зборови и без недозволено преземање содржини.
• Академски стил и јазична точност – јасност, логичност, граматичка исправност и соодветна научна терминологија.
• Точност на библиографскиот запис – целосно и правилно наведување на изворот.
• Почитување на техничките барања – обем, маргини, проред и структура на документот.

Квалитетот на обработката не се определува според бројот на преземени реченици или количината на текст, туку според точноста, разбирањето, критичкото согледување и способноста на студентот јасно да ги претстави суштинските научни сознанија.

8. Завршни напомени

Ве советувам пред да ја предадете обработката повторно да ги проверите содржината, библиографскиот запис и техничкото форматирање. Особено внимавајте на изборот на соодветен научен извор, бидејќи обработката на книга, учебник или нерелевантна интернет-страница не ги исполнува барањата за оваа задача.

Обработката треба да биде резултат на ваш ангажман, внимателно читање и академски одговорен пристап кон научната литература. Нејзината цел не е само исполнување на формална обврска, туку и развивање компетенции што ќе ви бидат неопходни во понатамошното студирање и професионалната работа.

Ве молам доследно да ги почитувате наведените насоки. Обработките што не ги исполнуваат основните содржински и формални критериуми може да добијат намален број поени или да бидат вратени на доработка, во согласност со правилата на предметот. Ви благодарам на разбирањето и одговорниот пристап кон академските обврски.

Со почит,

Предметен наставник