Важноста на политиките за превенција на ракот во информирањето и насочувањето на превентивните мерки и скринингот кај лицата со интелектуална попреченост: COST проектот „Рак – Разбирање на превенцијата кај лицата со интелектуална попреченост“

Vukovic V, Banda A, Carneiro L, Dogan S, Knapp P, McMahon M, Milutinovic D, Soylar P, Sykes K, Tosun B, Yava A, Trajkovski V, Wells J, Cuypers M. The importance of cancer prevention policies to inform and guide preventative and screening measures for people with intellectual disabilities: The COST project “Cancer- Understanding Prevention in Intellectual Disabilities”. Journal of Intellectual Disabilities 2023, Vol. 0(0) 1–14. 

https://doi.org/10.1177/17446295231213752 

Резиме на разбирлив јазик

Ракот претставува еден од најголемите здравствени проблеми во светот. Сепак, сè уште нема доволно податоци за тоа колку често се јавува кај лицата со интелектуална попреченост. Овие лица често имаат ограничени здравствени знаења и сложени здравствени потреби, поради што се соочуваат со бројни пречки во превенцијата, скринингот, навременото откривање и лекувањето на ракот.

Во многу европски земји, лицата со интелектуална попреченост не се доволно опфатени со програмите и политиките за превенција и рано откривање на ракот. Како резултат на тоа, тие имаат поголем ризик од доцна дијагноза, полоши здравствени исходи и предвремена смртност.

Поради тоа, потребни се национални и локални политики кои ќе обезбедат еднаков пристап до превентивните мерки и здравствените услуги. COST проектот „Cancer – Understanding Prevention in Intellectual Disabilities (CUPID)“ има за цел да ги намали овие нееднаквости, да ја подигне јавната свест за проблемот, активно да ги вклучи лицата со интелектуална попреченост во процесот на донесување одлуки и да развие препораки за политики што ќе бидат прилагодени на нивните специфични когнитивни и здравствени потреби. На долг рок, проектот треба да придонесе за подобра превенција, порано откривање на ракот и подобар квалитет на живот на лицата со интелектуална попреченост.

Покана за следење на Финалната конференција на CUPID COST Action (CA21123)

Почитувани колешки и колеги,

Со особено задоволство Ве покануваме да ја следите финалната конференција на COST Action CA21123 – CUPID (Cancer – Understanding Prevention in Intellectual Disabilities), која ќе се одржи на 23 и 24 јуни 2026 година во Брисел, Белгија.

CUPID претставува европска истражувачка мрежа посветена на унапредување на разбирањето и превенцијата на ракот кај лицата со интелектуална попреченост. Проектот обедини истражувачи, здравствени професионалци, носители на политики, даватели на услуги, семејства и самите лица со интелектуална попреченост од бројни европски земји со заедничка цел – намалување на здравствените нееднаквости и обезбедување еднаков пристап до превенција, скрининг и здравствена заштита.

Во текот на четиригодишното работење, CUPID:

• воспостави одржлива меѓународна мрежа на експерти од областа на интелектуалната попреченост, онкологијата, јавното здравје и општествените науки;

• придонесе кон создавање на европска истражувачка агенда за превенција на ракот кај лицата со интелектуална попреченост;

• разви инклузивни и ко-продуцирани пристапи кои активно ги вклучуваат лицата со интелектуална попреченост како рамноправни партнери во истражувањето и креирањето политики;

• поттикна мобилност на истражувачи, тренинг-школи, краткорочни научни размени и бројни научни публикации и препораки за политики.

Лицата со интелектуална попреченост сè уште се соочуваат со значителни бариери во пристапот до превенција и рано откривање на ракот, а податоците укажуваат дека смртноста од рак кај оваа популација може да се јави и до 20 години порано во споредба со општата популација. CUPID има за цел да придонесе кон промена на оваа состојба преку научни докази, соработка и застапување за поинклузивни здравствени системи.

Ве покануваме да ни се придружите и да ги следите презентациите, дискусиите и резултатите од оваа значајна европска иницијатива преку следниот ZOOM ЛИНК.

Програмата на конференцијата можете да ја видите ОВДЕ.

Остануваат само уште три дена до конференцијата.

Ве очекуваме!

Со почит,

Потпретседател на COST Action CA21123 – CUPID

Завршна онлајн конференција од проектот: „Вклучување преку социјални вештини за ученици со аутизам и интелектуална попреченост“

Почитувани колешки и колеги, драги родители на деца со АСН и ИП,

Имам особена чест да ве поканам на завршната онлајн конференција од Еразмус плус проектот: „Вклучување преку социјални вештини за ученици со аутизам и интелектуална попреченост“ што ќе се одржи преку платформата ЗУМ на 06.11.2023 година со почеток во 17:00 часот. Во последните две години МНЗА, заедно со раководителот на проектот ОУ „Милоје Павловиќ“ од Белград и ФАСПЕР од Белград, Србија направи корисни материјали за наставниците и асистентите кои работат во редвониот образовен систем. Пријавувањето е задолжително на следниот ЛИНК. Само со оставање на точни податоци и точна е-пошта ќе можете да го добиете ЗУМ линкот. Во прилог е програмата на настанот. Го очекуваме вашето присуство и вашиот придонес на самата конференција.

Претседател на МНЗА,

Модератор на конференцијата

Повик до организации и здруженија на лица со интелектуална попреченост

Почитувани,

Ги покануваме сите организации и здруженија на лица со интелектуална попреченост да се вклучат со проектниот тим за превенција од рак кај лицата со интелектуална попреченост (CUPID) за да ја увидат важната област за превенција од рак за лицата со интелектуална попреченост. CUPID е проект финансиран од COST Акцијата при ЕУ.

Во моментов има ограничено знаење меѓу Европа за превенција од рак кај лицата со интелектуална попреченост. Многу надворешни и внатрешни фактори влијаат на ангажманот во здравствената заштита кај оваа популација што резултира со долгорочни здравствени последици. За личноста, предизвиците со комуникацијата, когнитивните способности и капацитетот за одлучување влијаат врз ангажманот во здравствената заштита. Дијагнозите на рак кај луѓето со ИП често се понапредни отколку кај општата популација и смртните случаи од рак кај оваа популација се јавуваат 20 години порано од општата популација. Факторите кои влијаат на нееднаквата здравствена состојба и прераната смрт кај лицата со интелектуална попреченост бараат понатамошна истражувања.

Важно е да се развијат врски за соработка со заедниците во ЕУ за истражување и давателиte на услуги за да се постигне консензус за решавање на овие предизвици. CUPID воспоставува активни работни партнерства со професори, специјални едукатори, истражувачи, невладини организации, негуватели, лица со интелектуална попреченост и креатори на политики. Дополнителни информации можете да погледнете на нашата веб-страница: https://cupidproject.eu

Со нетрпение очекуваме дополнително да се поврземе со вас во проектот CUPID во текот на следните две години и многу го цениме учеството на вашите организации во CUPID. Вашиот интерес за учество треба да го изразите на следната е-пошта: president@mssa.org.mk

Во писмото на намери треба да го напишете името на вашата организација, контакт лицето, контакт е-пошта, адреса на организацијата и веб страница.

Претседател на МНЗА

Член на комитетот за менаџирање во CUPID проектот

Почитувани колешки и колеги,

Со извесна доза на задоволство сакам да ја информирам македонската научна јавност дека сум избран за член на комитетот за менаџирање во CUPID проектот во рамките на COST програмата на ЕУ што ќе се реализира од 25.10.2022 до 24.10.2026 година. Бројот на проектот е CA21123 - Cancer- Understanding Prevention in Intellectual Disabilities-CUPID.

Постои слабо разбирање за превенцијата од рак кај луѓето со интелектуална попреченост. CUPID ќе воспостави истражувачка агенда и база на знаење за да го подобри ова во Европската унија и пошироко. Меѓу европската популација со интелектуални попречености, многу лица со дијагноза на рак се симптоматски презентирани од што произлегува вознемиреност во однесувањето или физички промени. Смртните случаи од рак кај оваа популација се јавуваат до 20 години порано од општата популација. Факторите кои влијаат на нееднаквиот здравствен статус и прераната смрт кај лицата со интелектуална попреченост бараат понатамошни истражувања. Членот 25 од Конвенцијата на Обединетите нации за правата на лицата со попреченост го признава нивното право на здравствена заштита. Стратегијата за попреченост на Советот на Европа 2017-2023 го препознава неуспехот на здравствените системи да се вклучат и да ги вклучат лицата со попреченост.

Повеќе за проектот на следниот ЛИНК.

Член на менаџмент комитетот

Понуда на тема за дипломски труд

Почитувани дипломци,

Задоволство ми е да ви понудам готова тема за изработка на диплосмки труд под наслов: „Социјални вештини кај учениците со аутистичен спектар на нарушувања и интелектуална попреченост“. Темата е оригинална, досега не е работена на нашиот институт. Ќе добиете готови стандардизирани прашалници кои ги платило МНЗА, а вие ќе треба да ги преведете и да го направите истражувањето на терен (не онлајн). Го очекувам да го изразите вашиот интерес час поскоро на следната е-пошта. Принципот на прифаќање е прв јавен, прв прифатен под услов да ги исполнувате основните критериуми да бидете мои дипломци.

Со почит,

Менторот