31.07.2026 - плоден публицистички ден

Почитувани колешки и колеги,

Иако на одмор, но денес имав исклучително плоден публицистички ден. Имено, денес излегоа две публикации каде бев уредник или коуредник. Тоа би било како едно заокружување на месец јули и првите седум месеци од годината.

Најпрвин излезе Зборникот на резимеа од Завршната конференција на CUPID проектот или COST Action CA21123 – Cancer – Understanding Prevention in Intellectual Disabilities (CUPID). Зборникот ги обединува научните трудови и апстракти презентирани на Завршната конференција, одржана во Брисел, Белгија, на 23–24 јуни 2026 година, претставувајќи ги најновите научни сознанија, иновативни практики и меѓународни иницијативи насочени кон унапредување на превенцијата, раното откривање (скринингот) и грижата за лицата со интелектуална попреченост во областа на онколошките заболувања. Зборникот е достапен на следниот ЛИНК.

Искрено им благодарам на сите автори, презентери, рецензенти, учесници на конференцијата, како и на членовите на Научниот и Организацискиот комитет за нивниот исклучителен придонес. Нивната посветеност, професионалност и меѓународна соработка беа од клучно значење за успешната реализација на COST Action CUPID.

Ве замолувам да го споделите Зборникот со вашите колеги, институции и професионални мрежи, со цел резултатите и знаењата создадени преку оваа меѓународна соработка да допрат до што поголем број истражувачи, здравствени работници, креатори на политики и сите кои работат во областа на интелектуалната попреченост и превенцијата на ракот.

Цитирање на зборникот: Denieffe, S., & Trajkovski, V. (Eds.). (2026). Proceedings of the final conference: Cancer – Understanding Prevention in Intellectual Disability: Partnering to Support Co-Produced Change (Brussels, Belgium, June 23–24, 2026). South East Technological University, Ireland.

Со особено задоволство ве информирам дека бев уредник на Извештајот со препораки за политики, изработен во рамките на проектот Еразмус+ KA220-SCH: „Поддршка на децата со аутизам преку физичко образование (EmpowerAble)” Проект бр. 2024-1-LT01-KA220-SCH-000246848.

Извештајот содржи препораки за политики засновани на научни докази, насочени кон унапредување на развојот и имплементацијата на квалитетно инклузивно физичко образование за учениците со аутистичен спектар на нарушување (АСН). Врз основа на резултатите од истражувањата, пилот-имплементацијата, консултациите со засегнатите страни и меѓународната соработка, документот нуди практични насоки за носителите на политики, образовните власти, училиштата, наставниците и другите професионалци кои работат во областа на инклузивното образование. Прочитајте го и преземете го извештајот ОВДЕ. Тоа е англиската верзија, а за некој ден ќе излезе и преводот на македонски јазик.

Се надевам дека оваа публикација ќе придонесе за понатамошно јакнење на инклузивните образовни политики и практики, обезбедувајќи еднакви можности секој ученик со аутистичен спектар на нарушување активно да учествува, да учи и да го достигне својот целосен потенцијал во наставата по физичко образование. Искрено им благодарам на сите проектни партнери, истражувачи, едукатори, родители и други засегнати страни, чие знаење, експертиза и посветеност овозможија реализирање на оваа публикација.

Ве замолувам да го споделите извештајот во вашите професионални мрежи и на тој начин да придонесете за негово пошироко влијание и примена.

Цитирање на извештајот: Supporting Children with Autism through Physical Education. (2026). Policy Recommendation Report. Erasmus+ Cooperation Partnership Project No. 2024-1-LT01-KA220-SCH-000246848

Уредникот

Покана за следење на Финалната конференција на CUPID COST Action (CA21123)

Почитувани колешки и колеги,

Со особено задоволство Ве покануваме да ја следите финалната конференција на COST Action CA21123 – CUPID (Cancer – Understanding Prevention in Intellectual Disabilities), која ќе се одржи на 23 и 24 јуни 2026 година во Брисел, Белгија.

CUPID претставува европска истражувачка мрежа посветена на унапредување на разбирањето и превенцијата на ракот кај лицата со интелектуална попреченост. Проектот обедини истражувачи, здравствени професионалци, носители на политики, даватели на услуги, семејства и самите лица со интелектуална попреченост од бројни европски земји со заедничка цел – намалување на здравствените нееднаквости и обезбедување еднаков пристап до превенција, скрининг и здравствена заштита.

Во текот на четиригодишното работење, CUPID:

• воспостави одржлива меѓународна мрежа на експерти од областа на интелектуалната попреченост, онкологијата, јавното здравје и општествените науки;

• придонесе кон создавање на европска истражувачка агенда за превенција на ракот кај лицата со интелектуална попреченост;

• разви инклузивни и ко-продуцирани пристапи кои активно ги вклучуваат лицата со интелектуална попреченост како рамноправни партнери во истражувањето и креирањето политики;

• поттикна мобилност на истражувачи, тренинг-школи, краткорочни научни размени и бројни научни публикации и препораки за политики.

Лицата со интелектуална попреченост сè уште се соочуваат со значителни бариери во пристапот до превенција и рано откривање на ракот, а податоците укажуваат дека смртноста од рак кај оваа популација може да се јави и до 20 години порано во споредба со општата популација. CUPID има за цел да придонесе кон промена на оваа состојба преку научни докази, соработка и застапување за поинклузивни здравствени системи.

Ве покануваме да ни се придружите и да ги следите презентациите, дискусиите и резултатите од оваа значајна европска иницијатива преку следниот ZOOM ЛИНК.

Програмата на конференцијата можете да ја видите ОВДЕ.

Остануваат само уште три дена до конференцијата.

Ве очекуваме!

Со почит,

Потпретседател на COST Action CA21123 – CUPID

Third CUPID Annual conference - 06.10.2025

Respected colleagues, dear friends, and distinguished guests, it is my pleasure to welcome all of you to the 3rd CUPID Annual conference,

This year’s theme, “Uniting Knowledge and Practice,” reflects our shared commitment not only to generating knowledge but also to translating it into real-world impact for people with intellectual disabilities.

People with intellectual disabilities, representing approximately 200 million individuals globally, face significant disparities in cancer prevention and care. While cancer remains one of the leading causes of mortality worldwide, the intersection of cancer care and intellectual disability presents unique challenges that demand specialized attention within healthcare systems.

Over the past three years, CUPID has grown into a vibrant and collaborative network of researchers, practitioners, policymakers, families, and self-advocates. Together, we are breaking barriers, addressing gaps, and shaping a more inclusive approach to cancer prevention and health promotion. What once started as an ambitious idea has now become a truly international platform where expertise meets practice, and where innovation meets compassion.

This conference provides us with a unique opportunity to:

Share new evidence and highlight key challenges in cancer prevention for individuals with intellectual disabilities.

Strengthen cross-national collaborations, ensuring that research findings inform policy and practice in meaningful ways.

Empower early-career researchers and professionals from less research-intensive countries to join this mission and grow within an international community.

We know that health disparities are not just numbers in a report—they represent lives, families, and communities. CUPID’s work is about ensuring that individuals with intellectual disabilities are not left behind, but rather placed at the center of our research and preventive strategies.

Over the course of today’s program, you will hear from colleagues who bring fresh insights, practical solutions, and inspiring perspectives. I invite you to engage actively—ask questions, share your views, and think about how the knowledge we generate can be transformed into tangible actions that improve lives.

As we move into our fourth year, let us reaffirm our mission: to unite knowledge and practice in the service of equity, dignity, and better health outcomes for all.

Please turn off your cameras and microphones. During the web conference you can send your questions or comments to the section Q&A. Each presentation should last around 10 minutes. At the end there will be question and discussion session. Let’s enjoy the web conference.

WG4 Chair

CUPID Vice-chair

You can watch the whole conference on CUPID YouTube channel.

CUPID Scientific Webinar - 19.06.2025

Respected colleagues, ladies and gentlemen welcome to the Scientific webinar entitled: “Towards Equity in Health Care - Updates from the CUPID COST Action”.

Today, we gather as researchers, clinicians, policymakers, and advocates to explore how we can advance equity in healthcare for individuals with intellectual disabilities.

Over the past 2 and a half years, the CUPID network has been dedicated to identifying and addressing key disparities in cancer prevention, diagnosis, and treatment within the intellectual disability community. As we approach new milestones, we reflect on the impactful research, collaborative efforts, and policy recommendations that are shaping a more inclusive healthcare system.

Health equity remains a fundamental priority. A growing body of evidence shows that individuals with intellectual disabilities face significant challenges in accessing timely and adequate healthcare. The underdiagnosis of cancer, lower survival rates, and systemic barriers in medical systems highlight the urgent need for tailored interventions. Today’s webinar will provide crucial updates on CUPID’s ongoing work, reinforcing our commitment to ensuring that no individual is left behind.

Our objectives remain clear:

- Strengthening research collaborations across Europe and beyond.

- Enhancing knowledge-sharing on best practices in cancer prevention and care.

- Encouraging interdisciplinary approaches to improve healthcare accessibility for individuals with intellectual disabilities.

Throughout this webinar, we will hear from young research experts on topics such as:

- Recent findings on cancer prevalence in individuals with intellectual disabilities.

- Strategies for improving screening uptake.

- Policy recommendations for equitable healthcare access. Let’s make this a meaningful and productive discussion. Each presentation will last approximately 8–10 minutes, followed by a discussion session at the end where we welcome your questions and comments.

A study on cancer prevalence in individuals with profound and multiple disabilities (PMD) found that while overall cancer risk may be lower due to shorter life expectancy, certain cancers—particularly digestive tract cancers—occur more frequently and at younger ages in this population. This study reinforce the urgent need for improved cancer screening, diagnosis, and treatment strategies tailored to individuals with IDD.

WG4 Leader

Покана за научен вебинар - 19.06.2025

Почитувани колешки и колеги,

Со големо задоволство ве поканувам на научниот вебинар во рамките на CUPID проектот насловен како: „Кон еднаквост во здравствената заштита – новости од акцијата CUPID COST“.

📅 Датум: 19.06.2025

⏰ Време: 10:00 CEST

🌍 Платформа: ZOOM

Овој вебинар ќе ги содржи клучните новости од акцијата CUPID COST, истакнувајќи ги напорите за промовирање на еднаков пристап до здравствена заштита кај различни популации. Експертите во областа ќе дискутираат за актуелните предизвици, истражувачките наоди и иновативните пристапи насочени кон намалување на нееднаквостите и обезбедување подобри здравствени резултати.

Придружете ни се на ангажирачка сесија каде што водечките истражувачи и практичари ќе ги споделат своите сознанија и експертиза. Ова е вредна можност да се поврзете со професионалци со слични размислувања, да придонесете во дискусијата и да истражите потенцијални соработки. За да добиете ЗУМ линк мора да го потврдете вашето учество со регистрација на Гугл формуларот. Вебинарот е бесплатен, но регистрацијата е задолжителна.

Со нетрпение го очекуваме вашето присуство и придонес во дискусијата!

Со почит,
Раководител на WG4 групата

Повик до организации и здруженија на лица со интелектуална попреченост

Почитувани,

Ги покануваме сите организации и здруженија на лица со интелектуална попреченост да се вклучат со проектниот тим за превенција од рак кај лицата со интелектуална попреченост (CUPID) за да ја увидат важната област за превенција од рак за лицата со интелектуална попреченост. CUPID е проект финансиран од COST Акцијата при ЕУ.

Во моментов има ограничено знаење меѓу Европа за превенција од рак кај лицата со интелектуална попреченост. Многу надворешни и внатрешни фактори влијаат на ангажманот во здравствената заштита кај оваа популација што резултира со долгорочни здравствени последици. За личноста, предизвиците со комуникацијата, когнитивните способности и капацитетот за одлучување влијаат врз ангажманот во здравствената заштита. Дијагнозите на рак кај луѓето со ИП често се понапредни отколку кај општата популација и смртните случаи од рак кај оваа популација се јавуваат 20 години порано од општата популација. Факторите кои влијаат на нееднаквата здравствена состојба и прераната смрт кај лицата со интелектуална попреченост бараат понатамошна истражувања.

Важно е да се развијат врски за соработка со заедниците во ЕУ за истражување и давателиte на услуги за да се постигне консензус за решавање на овие предизвици. CUPID воспоставува активни работни партнерства со професори, специјални едукатори, истражувачи, невладини организации, негуватели, лица со интелектуална попреченост и креатори на политики. Дополнителни информации можете да погледнете на нашата веб-страница: https://cupidproject.eu

Со нетрпение очекуваме дополнително да се поврземе со вас во проектот CUPID во текот на следните две години и многу го цениме учеството на вашите организации во CUPID. Вашиот интерес за учество треба да го изразите на следната е-пошта: president@mssa.org.mk

Во писмото на намери треба да го напишете името на вашата организација, контакт лицето, контакт е-пошта, адреса на организацијата и веб страница.

Претседател на МНЗА