Инверзија

1. Дефиниција

Инверзијата на хромозом претставува структурна хромозомска аберација при која еден сегмент од хромозомот се прекинува, ротира за 180° и повторно се вградува во истото место. Ова доведува до промена на редоследот на гените, без губење или добивка на генетски материјал (во најголем број случаи). Затоа инверзиите се сметаат за балансирани хромозомски аберации.

2. Основен механизам

Инверзиите настануваат како резултат на два хромозомски прекини, реинтеграција на сегментот во обратна ориентација. Овој процес е поврзан со грешки во ДНК репарација и рекомбинација.

3. Типови на инверзии

3.1 Paracentric inversion

не го вклучува центромерот, се јавува во еден крак на хромозом.

3.2 Pericentric inversion

го вклучува центромерот, ги опфаќа двата крака на хромозом.

4. Генетски последици

4.1 Кај носители (хетерозиготи)

најчесто фенотипски нормални, бидејќи нема губење на генетски материјал.

4.2 Нарушување на генска функција

Може да се јави ако:

прекинот зафаќа ген, се наруши регулаторен регион

5. Инверзии и мејоза

Инверзиите имаат големо значење при мејотска рекомбинација:

5.1 Формирање на инверзиска јамка

При спарување на хомологни хромозоми се формира „loop“ структура

5.2 Кросинговер во инверзијата може да доведе до:

Кај парацентрична инверзија: дицентрични хромозоми, ацентрични фрагменти, нефункционални гамети.

Кај перицентрична инверзија: дупликации и делеции, абнормални потомци.

6. Клиничко значење

6.1 Репродуктивни проблеми: спонтани абортуси, инфертилитет

6.2 Ризик за потомство: создавање на небалансирани хромозомски аберации.

7. Примери

• Инверзија на хромозом 9 (честа варијанта, најчесто бенигна)
• Инверзии поврзани со малигни заболувања (на пр. леукемии)

8. Дијагностика

8.1 Цитогенетски методи кариотипизација

8.2 Молекуларни методи Fluorescence in situ hybridization (FISH), array CGH, NGS.

9. Генетско советување

Носителите најчесто се здрави, потребна е процена на ризик за потомство, препорачливо е: пренатална дијагностика, генетско тестирање.

10. Заклучок

Инверзиите на хромозомите се значајна група на структурни аберации кои, иако најчесто се балансирани и клинички тивки кај носителите, имаат важно влијание врз репродуктивниот исход и генетскиот ризик. Разбирањето на нивните механизми е од суштинско значење за цитогенетика, репродуктивна медицина и генетско советување.