Физиологија на тестисите

1. Вовед
Тестисите се парни машки полови жлезди со двојна функција:

• Егзокрина (сперматогенетска) – продукција на сперматозоиди
• Ендокрина – синтеза и секреција на машки полови хормони (андрогени)

Тие се сместени во скротумот, што овозможува оптимална температура (2–4 °C пониска од телесната) неопходна за нормална сперматогенеза.

 
2. Анатомска и хистолошка организација
Секој тестис е обвиткан со tunica albuginea, од која навлегуваат септи што го делат тестисот на лобули. Во секој лобул се наоѓаат:
Семиниферни тубули (tubuli seminiferi contorti)
Интерстицијално ткиво со Leydig-ови клетки

 
2.1. Семиниферни тубули
место на сперматогенеза
обложени со герминативен епител

 
2.2. Интерстицијални клетки (Leydig-ови клетки)
синтетизираат тестостерон

 
3. Сперматогенеза
Сперматогенезата е процес на формирање машки гамети и трае приближно 64–74 дена, по што следува созревање во епидидимисот.
Фази на сперматогенеза:

• Сперматогонија (митотска делба)
• Примарни сперматоцити (мејоза I)
• Секундарни сперматоцити (мејоза II)
• Сперматиди
• Сперматозоиди

4. Спермиогенеза
Спермиогенезата е финалната фаза на диференцијација на сперматидите во зрел сперматозоид.
Клучни промени:

• кондензација на јадрото
• формирање на акрозом
• развој на флагелум
• реорганизација на митохондриите

5. Sertoli-еви клетки
Sertoli-еви клетките се клучни за поддршка и регулација на сперматогенезата.
Функции:

• создавање крвно–тестикуларна бариера
• исхрана и заштита на герминативните клетки
• секреција на андроген-сврзувачки протеин (ABP)
• секреција на инхибин B (регулација на FSH)
• фагоцитоза на резидуални тела

6. Leydig-ови клетки и андрогена функција
Leydig клетките синтетизираат тестостерон под влијание на LH (лутеинизирачки хормон).
Тестостеронот:

• стимулира сперматогенеза
• учествува во развој на секундарни машки полови карактеристики
• влијае на мускулната маса, коскената густина и либидото
• е прекурсор за дихидротестостерон (DHT)

7. Температурна регулација
Оптималната температура за сперматогенеза е 33–35 °C.
Механизми:

• позиција на тестисите во скротумот
• m. cremaster и m. dartos
• pampiniform plexus (контраструјна размена на топлина)

8. Развојни и возрастни аспекти
8.1. Фетален и неонатален период

• продукција на тестостерон за машка диференцијација
• десцензус на тестисите

8.2. Пубертет

• активација на HPT оска
• започнување на активна сперматогенеза

8.3. Стареење

• постепено намалување на тестостеронот
• намалување на квалитетот на спермата

9. Клинички корелации

• Хипогонадизам
• Крипторхизам
• Варикоцела
• Нарушена сперматогенеза
• Инфертилитет
• Ендокрини нарушувања

10. Заклучок

Тестисите се комплексни органи со централна улога во машката репродуктивна и ендокрина физиологија. Нивната функција зависи од интегритетот на семиниферните тубули, хормоналната регулација и оптималната температура. Познавањето на физиологијата на тестисите е основа за разбирање на машката фертилност, ендокрините нарушувања и клиничката пракса.