Здравствената состојба на лицата со аутистичен спектар на нарушување

Koceski A, Trajkovski V. Health status of people with autism spectrum disorder. Advances in Autism 2022; 8(3): 252-263.

DOI: https://doi.org/10.1108/AIA-01-2021-0005

Резиме на разбирлив јазик

Цел: Целта на истражувањето била да се утврди дали и какви разлики постојат во здравствената состојба на лицата со аутистичен спектар на нарушување (АСН) во споредба со лицата со типичен невролошки развој.

Методи: Во истражувањето биле опфатени 72 лица со АСН и 75 лица со типичен развој, на возраст од 3 до 24 години. Здравствената состојба била проценета со прашалникот Rochester Health Status Survey IV (RHSS-IV), а податоците биле собрани преку структуриран индивидуален интервју. Истражувањето имало за цел да ги спореди здравствените состојби кај двете групи во Македонија.

Резултати: Кај лицата со АСН било утврдено почесто користење витамини, додатоци во исхраната и препорачана медикаментозна терапија во споредба со лицата со типичен развој. Тие, исто така, пријавувале поголем број несакани дејства од терапијата (p = 0,000).

Во однос на одделни здравствени состојби, кај лицата со АСН биле почести: Орални проблеми: орални улцерации – 31,9% наспроти 17,3% (p = 0,039).

Невролошки состојби: епилепсија – 19,4% наспроти 2,7% (p = 0,001); ADD/ADHD било регистрирано само кај лицата со АСН – 19,4% (p = 0,000).

Респираторни заболувања: ангина – 30,5% наспроти 8% (p < 0,001); ринитис и/или синузитис – 40,3% наспроти 17,3% (p = 0,02).

Гастроинтестинални проблеми: запек – 31,9% наспроти 10,6% (p = 0,02); воспаление на цревата – 19,4% наспроти 8% (p = 0,043); „пропустливи црева“ биле пријавени само кај лицата со АСН – 13,9% (p = 0,000); присуство на Candida albicans – 19,4% наспроти 4% (p = 0,043).

Психијатриски/поврзани состојби: проблеми со спиењето биле пријавени само кај лицата со АСН – 18% (p = 0,000); тикови – 6,9% наспроти 2,6% (p = 0,25).

Кожни заболувања: егзема/алергиски кожен осип – 36,1% наспроти 18,7% (p = 0,02).

Заклучок: Истражувањето покажува дека кај децата и младите со АСН се присутни повеќе здравствени проблеми во споредба со лицата со типичен развој. Наодите ја дополнуваат постојната научна литература за здравствената состојба и придружните здравствени проблеми кај лицата со АСН и укажуваат на потребата од посветено следење и соодветен здравствен третман.

Фактори на ризик за миопија кај возрасни во Македонија

Ljubic A, Dimitrova G, Trajkovski V, Stankovic B, Djordjievska A. Risk Factors in Adult Myopia in Macedonia. Open Access Maced J Med Sci. 2024 Apr 25;12(2): Ahead of Print. https://doi.org/10.3889/oamjms.2024.11905

Резиме на разбирлив јазик 

Миопијата (кратковидоста) е чест проблем со видот при кој лицето јасно ги гледа предметите што се блиску, но има потешкотии при гледање на далечина. Нејзината појава зависи од комбинација на наследни и фактори од животната средина.

Целта на ова истражување беше да се утврди дали фактори како нивото на образование, времето поминато во активности на блиску (читање, работа на компјутер и користење мобилни уреди), престојот на отворено и семејната историја влијаат врз појавата на миопија кај возрасни лица во Македонија. Во истражувањето беа вклучени 117 испитаници, од кои 53 со миопија и 64 без миопија. Сите учесници пополнија прашалник и поминаа детален офталмолошки преглед.

Резултатите покажаа дека лицата со миопија почесто имаат родител со миопија, што укажува на значајната улога на наследните фактори. Исто така, тие поминувале повеќе време во активности кои бараат гледање одблиску, како читање или користење дигитални екрани. Од друга страна, не беа утврдени значајни разлики меѓу лицата со и без миопија во однос на нивото на образование и времето поминато на отворено.

Овие резултати покажуваат дека наследноста и честото извршување активности одблиску може да бидат поврзани со развојот на миопија кај возрасните. Подоброто разбирање на овие фактори може да помогне во навремено препознавање на лицата со поголем ризик и во планирањето на мерки за зачувување на добриот вид.

Интермитентна егзотропија и терапија со прекумерни минус леќи во Македонија

Ljubic A, Dimitrova G, Zechevikj S, Trajkovski V. Intermittent Exotropia and Overminus Lens Therapy in Macedonia. Open Access Maced J Med Sci [Internet]. 2024 Sep. 15 [cited 2024 Oct. 2];12(3):420-3. 

https://oamjms.eu/index.php/mjms/article/view/11950

Резиме на разбирлив јазик

Интермитентната егзотропија е состојба при која едното око повремено се отклонува нанадвор. Најчесто се јавува кај децата, но може да се сретне и кај младите возрасни. Доколку не се следи и лекува соодветно, може да влијае врз бинокуларниот вид, просторната перцепција и секојдневното функционирање.

Целта на ова истражување беше да се испита дали терапијата со прекумерна минус-корекција (overminus леќи) може да помогне во подобрување на контролата на интермитентната егзотропија. Во истражувањето беа вклучени 53 деца и млади возрасни од Македонија, на возраст од 3 до 33 години. Кај сите учесници беа направени офталмолошки прегледи и беше проценета контролата на отклонувањето на окото со помош на Mayo скалата.

По примената на терапијата, кај речиси половина од испитаниците (43,4%) беше забележано подобрување. Тоа се манифестираше со подобра способност очите да работат заедно при гледање одблиску, подобар стереоскопски (тродимензионален) вид или намалено отклонување на окото. Кај повеќе од половина од испитаниците состојбата остана стабилна, додека само мал број покажаа влошување.

Овие резултати укажуваат дека терапијата со прекумерна минус-корекција може да биде безбедна и корисна нехируршка можност за лекување на интермитентната егзотропија, особено кај деца и млади постари од пет години. Сепак, потребни се дополнителни истражувања со поголем број испитаници за да се потврди нејзината долгорочна ефикасност и да се утврди кај кои пациенти оваа терапија дава најдобри резултати.

Препораки за подобрување на состојбата на лицата со аутизам

Почитувани родители и професионалци,

Сакам да споделам некои препораки за подобрување на состојбата на лицата со аутистичен спектар на нарушување во Македонија.

• Национална стратегија: Неопходно е воспоставување на национална стратегија за аутизам, вклучувајќи регистар за лица со аутизам за подобро планирање на ресурсите.
• Едукација на кадар: Зголемување на обуките за педијатри, психијатри, дефектолози, психолози наставници и други професионалци за рано препознавање и поддршка на аутизмот.
• Проширување на услугите: Отворање на дневни центри во други градови и обезбедување финансиска поддршка за терапии преку Фондот за здравствено осигурување.
• Подигање на свеста и прифаќање: Кампањи за намалување на стигмата и зголемување на свеста за аутизмот, вклучувајќи го Меѓународниот ден на аутизмот (2 април).
• Инклузија во образованието: Воведување на задолжителни ИОП и обучени асистенти во редовните училишта за поддршка на учениците со аутизам.

Македонскиот здравствен систем има ограничени капацитети за дијагноза, третман и поддршка на лица со аутизам, со главни предизвици во недостатокот на стручен кадар, национална стратегија и регионална покриеност. Додека дневните центри, здруженијата и поединечните иницијативи нудат одредена поддршка, системските празнини, како ниската обученост и ограничените ресурси, го отежнуваат пристапот до квалитетна грижа. За подобрување на состојбата, потребни се национална стратегија, инвестиции во обука на кадар и проширување на услугите, со цел да се обезбеди рана дијагноза, ефективен третман и инклузија за лицата со аутизам.

Меѓународна недела на отворен пристап - Македонија 2024

Почитувани колешки и колеги,

Деновиве имаме поприлично зголемен број на активности во смисол на меѓународни вебинари, веб конференции и слично. Овој пат имам чест да ве поканам на настанот по повод: „Меѓународна недела на отворен пристап - Македонија 2024“, во која и лично ќе учествувам со свое предавање.

Овогодинешната тема го продолжува повикот да се стави „Заедницата над комерцијализацијата“ и да се даде приоритет на пристапите за отворање стипендии кои им служат на најдобрите интереси на јавноста и академската заедница.

Оваа година неколку главни уредници се приклучивме кон European Association of Scicence Editors, каде што формиравме македонско поглавје. Затоа и решивме да ја одбележиме неделата заедно со нив. По тој повод, утре на 25 октомври ќе одржиме виртуелен настан на платформата ЗУМ. Повелете регистрирајте се бесплатно ОВДЕ. Во прилог програмата и учесниците на настанот, како и постерот за мојата презентација. Ве очекуваме утре во 13:00 часот по македонско време.

  

Главен и одговорен уредник на ЈХРС и член на ЕАСЕ

Борбата за името Македонија продолжува

Почитувани пријателки и пријатели,

Во неколку наврати имам кажано дека секој интелектуалец треба да ја води борбата на свој начин и дека ние како Македонци имаме право на самоопределување, а другите треба тоа да го почитуваат. Во петокот на 10 мај во вечерните часови ја добив следната е-пошта. Името на испраќачот воопшто не е битно.

„Hello, Dr. Trajkovski. I am a journalist with Science magazine's news section in Washington, D.C., and I wondered if I could ask for your help. I am gathering information for a news article about the cost of open-access publishing, with a focus on author fees (also called article processing charges or APCs) charged by journals to make articles open access immediately when published. One lady at EIFL (Electronic Information for Libraries) suggested I contact you because of your connection to EIFL and its efforts to help authors in developing countries find affordable ways to publish open access.

I would be interested in having a conversation with you, by Zoom or phone, about topics such as whether your recent papers have been eligible to be published open access at no charge under one of EIFL's agreements with participating publishers. I also wonder if you would describe your experience if any obtaining waivers under the Research4Life program; I know that North Macedonia is a Group B country in which participating publishers are expected to offer discounts.

My questions for you involve learning more about your experience with this type of open-access publishing, and with affording and obtaining waivers or discounts in authors' fees as needed. I'm curious whether you have found that the participating publishers have routinely offered these; and if they didn't, what choices you made, including finding money to pay the author's fee or submitting the manuscript to a different journal or publisher.

I welcome an initial response by email. If you are available to speak further directly, I would hope that we could schedule that in the near future. I do not have an imminent deadline. I would like to consider quoting you by name in my news article; I'm happy to discuss that with you. Thank you for your consideration“.

На сите им е јасно што претставува магазинот Science и каква популарност носи да дадете интервју таму, но мене ми е побитно името на мојата тактовина кое е бесправно и на перфиден начин променето. Му одговорив веднаш по половина час:

Hello Mr. Journalist,

Thank you for your email and interest in my work. I have been involved in EIFL work only in the last few months. I am not so familiar with their work in the past. I am editor-in-chief of Journal for Health and Rehabilitation Sciences (https://jhrs.almamater.si). We don't take APC's from authors. I prefere diamond open access journals. I don't like to pay APC's for journals because I am coming from a low to middle income European country. Sometimes in the past if I published with foreign authors we paid from project money or Western universities pay for that. I am from Macedonia, please don't use "North", because it is pejorative for more than 99% of Macedonians. Please respect my right for self determination. If you want a short interview with me the only condition is to put Macedonia in your magazine. If you don't agree with this, please don't cite me and don't call me. I prefer ZOOM next week, meeting for 15-20 minutes. The most appropriate time is 18:00, or 19:00 CET from Monday to Wednesday.

Looking forward to hearing from you.

Best regards from Macedonia,

Дури и по 4 денови него го нема, но и не мора да го има, бидејќи очигледно е дека не сака да го почитува моето право на именување на мојата татковина. Јас мислам дека сите интелектуалнци, професори, доктори, правници, инжинери, актери, економисти и други стручни профили треба да се борат на овој начин. Друг избор немаме. Борбата за Македонија продолжува...

Раскажувачот

„ДА СИ КАЖЕМЕ“

Почитувани посетители,

Вчера на 4 април имав динамично и интересно, получасовно интервју со одлично подготвениот новинар, господинот Горан Петрески. Интервјуто се реализираше во рамките на емисијата „Да си кажеме“ на Телма телевизија. Повод за моето гостување беше 2 април - меѓународниот ден на лицата со аутизам. Тема: Дали државата се грижи за лицата со аутизам? Иако го споделив на моите социјални медиуми, сакам да го има и овде на мојот блог. Одвоите 30 минути од вашето слободно време и погледнете го. Се надевам дека нема да ви биде залудно потрошено времето.

Интервјуираниот

Децата и возрасните лица со Down синдром не смеат да бидат дискриминирани

Почитувани колешки и колеги, драги родители на деца со Down синдром

На 19 септември бев повикан од канал 5 ТВ, да дадам изјава по повод изземањето на одредена група деца со Даун синдром на кои им било одземено правото на додаток од 6000 денари. Да се разбереме Даун синдромот е конечна дијагноза. Во текот на животот со специјална едукација и рехабилитација може да се подобри начинот на живеење и битусување, но тие не може да се излекуваат. Во вестите завчера одеше само куса изјава. Но, новинарката Мирјана Мирчевска Јовановиќ вчера одлучи да го публикува целото интервју кое може да го најдете ОВДЕ. Многу и благодарам што најде простор на порталот на Канал 5 телевизија да го објави интегралното интервју, бидејќи таму кажувам дека во САД некои од овие деца добиваат и по 3000 долари помош, а кај нас се укинуваат 100 евра помош. Искрено се надевам дека надлежните органи ќе смогнат сили да го поправат фамозниот Правилник. На тој начин нема да има обесправена група на деца со Даун синдром.

Претседател на МНЗА

Среќен роденден наша Македонија со најновиот труд за аутизмот

Почитувани читатели,

Нека ни е честит роденденот на Македонија. Јас и колешката Теа Петрушева си добивме одличен подарок од Србија. Тукушто излезе нашиот заеднички труд под наслов: „The importance of early diagnosis of autism spectrum disorder for adequate treatment and rehabilitation in Macedonia“ објавен во списанието „Специјална едукација и рехабилитација“ што е индексирана во Скопус, а во издание на ФАСПЕР, Белград.

Да ни се множат трудовите.

Коавторот

Конференција по повод 75 години Институт за Педагогија во Македонија

Почитувани,

Од 16 до 18 мај 2022 година во хотел „Инекс Олгица“ во Охрид ќе се одржи меѓународна научна конференција: „75 години Институт за педагогија - воспитно-образовни предизвици и перспективи“. На покана на организаторите, прифатив да учествувам со трудот: „Поддршка на учениците со аутистичен спектар на нарушување во образовниот процес“. Зборникот на апстракти е веќе објавен електронски на веб страницата на ФЗФ и мојот апстракт може да се цитира како:

    Trajkovski V. Supporting pupils with autism spectrum disorder in educational settings. Book of Abstracts International scientific conference: „75th Aniversary of Institute of Pedagogy – Educational Challenges and Future Prospects“. Ohrid, 16-18 May 2022; 92-93.

Решив да го споделам апстрактот со македонската јавност.

Trajkovski Vladimir

      Institute of Special Education and Rehabilitation, Faculty of Philosophy, “Ss. Cyril and Methodius” University, Skopje, Macedonia

 SUPPORTING PUPILS WITH AUTISM SPECTRUM DISORDER IN EDUCATIONAL SETTINGS

Introduction: autism spectrum disorder (ASD) is a developmental disorder, which affects the way a person communicates with and relates to other people and the world around them. About 1.55% of the general pupil body receive additional supports because they have been diagnosed with an ASD. The focus is on the needs of pupils with ASD and how they can be supported to achieve their potential. ASD is a spectrum condition, so some pupils with ASD require little support in school and are relatively independent in their learning.

The aim of the study is to shown kind of interventions, which can be effective for some pupils with ASD.

Results: there are numerous different approaches such as: antecedent-based interventions, behavioral packages, cognitive behavioral intervention, comprehensive pre-school or early interventions/programmes, discrete trial teaching, early intensive behavioral interventions, exercise, extinction, functional behaviour assessment, functional communication training, joint attention, language training, modelling, multi-component socials interventions, naturalistic intervention or naturalistic teaching strategies, parent-implemented interventions, Picture Exchange Communication System, pivotal response training, schedules, social narratives, social skills training, social communication training, technology-aided instruction and intervention, visual support, structured play groups, and many others.

Conclusions: classrooms are social environments that rely heavily on being able to interact, socialize and communicate with others effectively. The challenges that pupils with ASD face with regards to communication skills and socializing can intensify their feelings of stress, anxiety and depression. This can lead to a decrease in academic performance. Working with any of these methods can improve outcomes they can achieve.

Key words: autism spectrum disorder, pupils, support, school, classroom

На организаторите и сите учесниви им посакувам успешна конференција.

Еден од авторите

Онлајн конференција „Фокус на аутизмот во инклузивното образование“ во Полска

Почитувани колешки и колеги,

Сакам да ве поканам на онлајн конференцијата со наслов „Фокус на аутизмот во инклузивното образование“ чиј главен организатор е Педагошкиот универзиет во Краков од Полска во соработка со Универзитетот од Нортхемптон во Велика Британија. Пријавувањето на конференцијата е бесплатно и вие можете да се пријавите на следниот линк и да ги погледнете презентациите https://asd2020.up.krakow.pl/en/home-page/. Инаку, јас сум дел од научниот одбор што претставува чест за мене што може да се види на следниот линк. Конференцијата ќе трае од 8 јуни до 28 јуни и јас ќе ја презентирам темата The gut-brain link with autism spectrum disorders Prof. Vladimir Trajkovski, D,M., University "Ss. Cyril and Methodius" Skopje, Republic of Macedonia. Тоа што е битно да се нагласи овде е дека организаторите и покрај тоа што се дел од ЕУ од почит кон мене го користат нашете вековно име Македонија. Повеќе за прогамата можете да видите овде.

Ви посакувам пријатно следење на конференцијата.

Со почит,

Претседател на МНЗА

Повлековме наш труд од хрватско списание заради пежоративноста на придавката „северна“

Почитувани колешки и колеги, драги пријатели,

Со голема доза на разочараност сакам да ви соопштам дека пред малку повлековме труд заедно со потпретседателката на МНЗА и со уште една моја дипломка. Имено уште во септември го поднесовме трудот посветен на аутизмот и индивидуалното насочено планирање. Ги поминавме сите рецензии и кога дојде до објавување, вчера не` информираа дека сме морале да ја прифатиме придавката „северна“ покрај нашето вековно име Македонија. Покрај моите објаснувања во неколку наврати дека ние имаме право на самоопределување, дека може да се користи скратениот назив Македонија, дека хрватскиот народ нам ни е „братски“ и дека тие не се обврзани на сложеното име, сепак го добив следниот одговор кој изворно на англиски ви го пренесеувам.

„Dear Prof. Trajkovski,

we understand your emotions but you ask us for something that you do not even apply – I checked your University website http://www.ukim.edu.mk/en_content.php?meni=59&glavno=10 and there stands Republic of North Macedonia. HRRI is not a political journal, but the Editorial Board must act on legal issues independent of our privat opinion.

We had this situation on the last number of the journal and the Editiorial Board already addressed this issue to the Faculty Menagement – the Menagement opinion is that we have to use the official name of the state only and in this case that is Republic of North Macedonia. Therefore, we have to use that name at least in the title of your article and in your affiliation. I hope you will accept this compromise solution.

Best regards,

Jelena“

Во продолжение е и мојот одговор од пред малку за кој сметам дека нашата стручна и поширока јавност треба да биде запознаена. Само вака можеме да се бориме против неправдите од јужниот сосед и целата таа меѓународна заедница која сака да не` обезличи. Во продолжение мојот одговор.

Respected Assoc. Prof. Kuvach Kraljevic,

I am so sorry but we are not ready for compromise. The name of the country is not an issue for compromising. Your offer is not acceptable for us. With a great dose of disappointment, I am informing you that we are withdrawing the article and we will immediately submit it in another journal. We waste seven months with HRRI for nothing. I am informing you that I will never submit an article in Croatian Review for Rehabilitation Sciences due to your discriminative and pejorative attitudes to me and my country. If the editorial office will change its policy I will probably remind myself.

Best regards from Macedonia,

Во ноември откажав конференција во „братска“ Србија, еве сега и труд од „братска“ Хрватска. Мораме да останеме конзистентни на своите ставови, бидејќи само така ќе можеме да го сочуваме нашиот идентитет. Трудот ќе биде веднаш поднесен во друго странско списание. Можеби изгубивме 7 месеци, но го сочувавме дигнитетот и образот.

Македонија вечна

Претседател на МНЗА

Неколку напомени и аргументи за втората #ReAttach конференција

Почитувани колешки и колеги, драги студенти и ценети родители,

Би сакал да ви дадам неколку напомени во врска со втората #ReAttach конференција што ќе се одржи во хотел Арка, Скопје, Македонија за помалку од 5,5 месеци. Организатори на конференцијата се Stichting ReAttach Therapy International и Македонско научно здружение за аутизам. Раната регистрација и крајниот рок за пријавување на апстракти завршува на 31.12.2019 година. По тој датум ќе може да се регистрирате само како пасивен учесник и за поголема котизација. Би сакал да истакнам дека ниту еден учесник нема да може да присуствува гратис, како што тоа било можеби порано случај на некои други конференции. Најниската котизација (без 2 ручека и свечена вечера) до 31.12.2019 година изнесува 20 евра, а доколку сакате да ги имате двата ручека во хотел Арка ќе треба да доплатите уште 18 евра. Доколку сакате да бидете учесник и на свечената вечера (ресторанот дополнително ќе се одреди) ќе треба да доплатите уште 25 евра, или вкупната котизација за членови на МНЗА, студенти, магистранти, докторанди и родители изнесува 63 евра. Предност на оваа конференција е што вие сами си ги бирате приоритетите. Има дури регистрација само за еден ден, доколку не можете да присуствувате на двата дена. Би сакал да напоменам дека ниту еден учесник нема да може да руча или вечера доколку ја нема платено котизацијата. За сите учесници од Македонија лично обезбедив попуст и ќе треба да се обратат на следната е-пошта за да бараат код за попуст при регистраицијата на веб страницата. Кога ќе се обратите на таа е-пошта задолжително да ја објасните вашата конекција со МНЗА.

На конференцијата доаѓаат најмалку десетина врвни имиња од областа на риатач третманот, аутистичниот спектар на нарушувања, невроразвојните нарушувања од САД, Холандија, Ирска, Италија, Израел, Индија и други држави. Сите тие доаѓаат без материјална надомест од љубов кон науката, желбата да го пренесат своето знаење на стручњаците и родителите во Македонија и од почит кон МНЗА. Затоа и се воведени овие котизации за да можат да се покријат трошоците за пат и престој во хотелот со 5 ѕвезди. Сите што добро ме познаваат знаат дека досега се` што сум организирал од семинари, конгреси, конференции било гратис, но овој пат ќе мора да платат минимална котизација ако сакаат да слушаат нешто што досега не слушнале од оваа област. Сите учесници активни и пасивни ќе добијат сертификат за учество.

Во хотел Арка има на располагање 41 соба од кои во моментот се веќе резервирани и платени 35 соби. Сите учесници од Македонија и регијата кои нема да можат да најдат соба во хотелот ги упатуваме на околните хотели или нека се обратат до организаторот.

За родителите на деца со АСН има уште една ексклузивна можност а тоа е да можат да се консултираат со врвните експерти кои ќе нудат бесплатни консултативни услуги во Гаспар центарот во Козле на 31 мај 2020 година (недела). Бројот на прегледи е ограничен на 20-25, затоа родителите што ќе се регистрираат на конференцијата ќе имаат предност за обезбедување на термин. Пријавувањето за прегледи се врши на оваа е-пошта.

Бројот на посетители во големата сала на хотел Арка е ограничен на 150. Досега веќе има регистрирано 80-тина гости. Затоа, побрзајте со пријавувањето. По исполнувањето на 150 учесници, нема да биде примен ниту еден посетител. Сите дополнителни прашања кои ги имате може да ги поставите на горенаведените е-пошти.

Со почит,
Претседател на МНЗА

Научна конференција на тема: Вакцините во 21-от век – предизвици со кои се соочуваме

Агенда 21.09.2019 (сабота)

10:00- 10:15
Вовед во сесија 2
Медицина базирана на докази
модератор, Весна Симонова
Здружение за заштита на правата на пациентите „Здравје со игла не влегува“

10:15– 11:00
Вакцинирање-здравствена потреба или догма без поткрепа
Проблематични страни на вакцинирањето
Етички аспект на законската обврска
д-р Лидија Гајски, спец. интернист
(Хрватска)

11:00– 11:45
Патолошки имун одговор како резултат на продолжена имунолошка провокација со инвазивни вакцини
Имуно-биолошки механизми кои можат да го променат имуното здравје на примателите на вакцини
д-р Среќко Сладољев, PhD имунолог, бивш раководител на Одделот за истражување при Имунолошкиот завод во Загреб, член на Хрватската академија на науки и уметности на дијаспората (Хрватска)

11:45– 12:00
Дискусија

12:00– 12:15
Кафе пауза

12:15– 12:45
Дали вакцините имаат улога во настанувањето на регресивната форма на аутизмот?
Проф. д-р Владимир Трајковски, редовен професор по Хумана генетика, Медицински основи на инвалидноста, Физиологија и функционална анатомија, Аутистичен спектар на нарушувања, Претседател на МНЗА

12:45– 13:15
Превенција vs Профит
Се што не сте знаеле за малите сипаници (морбили), а сте можеле да прашате
Информации vs дезинформации во 21. век
д-р Јована Стојковиќ, спец. психјатар, Претседател на движењето Живеам за Србија и на Здружението на граѓани Право на избор (Србија)

13:15 - 13:30
Дискусија

13:30 - 14:00
Идеолошки конструкции на вакцинација
Социјалните аспекти на медицината и вакцинацијата
Методолошки дизајн на студиите кои се занимаваат со ефикасноста и безбедноста на вакцините
Матеја Чернич, PhD, социолог, асистент предавач, Школа за напредни социјални студии (School of Advanced Social Studies – SASS) (Словениjа)

14:00 - 14:30
Ефикасност vs безбедност на вакцините
Задолжително вакцинирање во Хрватска- сите го препорачуваат, никој не презема одговорност кога работите ќе тргнат на лошо
Приказ на случај
д-р Алма Демировиќ, PhD спец.патолог
научен соработник, Хрватско здружение на родители активисти
(Хрватска)

14:30 - 14:45
Дискусија

14:45– 15:45
Пауза за ручек

15:45– 16:00
Вовед во сесија 3
Превенција во 21. век
модератор, Весна Симонова
Здружение за заштита на правата на пациентите „Здравје со игла не влегува“

16:00– 16:30
Вакцините, свеста и Хипократ, некаде помеѓу нив...
Здравствена превентива
Дали ја разбираме правилно?
д-р Јадранка Бибан, спец. гинеколог, нутриционист
Основач на проектот 8-КА

16:30– 17:00
Алтернативни и докажани начини на превенција од заразни болести
Имаме ли алтернатива? Која превенција да се избере и зошто?
Весна Симонова, фармацевт, спец.фармакоинформатика, хомеопат, Македонско здружение за заштита на правата на пациентите „Здравје со игла не влегува“

17:00-18:00
Прашања од публика
Дискусија и заклучоци од Конференцијата

Недела на рецензијата - квалитет на рецензијата

Почитувани колешки и колеги,

Сите вас што ве интересира научното публицирање треба да знаете дека оваа работна недела од 16 до 20 септември е прогласена за меѓународна недела на рецензирањето.

Што е недела на рецензирањето?

Неделата на рецензијата е глобален настан во кој се слави основната улога што ја игра рецензијата во одржувањето на научниот квалитет. Настанот обединува поединци, институции и организации кои се посветени на споделување на централната порака дека добрата перспектива, без оглед каква и да е форма или форма што може да ја преземе, е клучна за научните комуникации. Оваа година се одржува петтата по ред под наслов: „Квалитет на рецензијата".

Македонското здружение на медицински уредници (МЗМУ) пред три години за прв пат ја чествуваше оваа недела, а оваа година за втор пат ќе се вклучи во тој меѓународен настан. Настанот РЕЦЕНЗИЈА - ОСНОВЕН ПРИНЦИП НА НАУЧНА КОМУНИКАЦИЈА ќе се одржи утре 19.09.2019 година во просториите на МАНУ од 13:00 до 15:00 часот со следната агенда:

13:00 - 13:20 Квалитет во рецензирањето - базичен процес во публикувањето
Проф. д-р Гордана Ристовска

13:20 - 13:40 Превенција и сузбивање на плагијаризмот
Проф. д-р Дончо Донев

13:40 - 14:00 Етика во рецензирањето
Проф. д-р Владимир Трајковски

14:00 - 15:00 Дискусија и заклучоци

МНЗА со нов проект заедно со УНИЦЕФ

Почитувани колешки и колеги,

Со особено задоволство сакам да ви соопштам дека МНЗА потпиша договор за соработка со УНИЦЕФ на проектот: “Autism Social Skills and Positive Parenting Program", а финансиски подржжан од Владата на Велика Британија. Ова ќе биде едногодишен проект со времетраење до 31 јули 2020 година. МНЗА веќе 19 години се грижи за квалитетот на живот на децата со аутистичен спектар на нарушувања и нивните семејства во нашата држава и пошироко. Искрено се надеваме дека од овој проект ќе видат голем бенефит самите деца, родителите како и професионалците кои работат во некои од центрите во Македонија. Би сакал да ја изразам мојата благодараност на канцеларијата на УНИЦЕФ за тоа што го препозна овој проект за значаен и му додели минигрант на МНЗА. Исто така благодараност заслужуваат сите вклучени лица кои учествуваа во подготовката на предлог проектот и на состаноците со вработените во канцеларијата на УНИЦЕФ. Нам во МНЗА не` очекува долго и топло лето, иако надвор не личи баш така во моментов.

Претседател на МНЗА

МНЗА се придружи во кампањата за #WAAD2019 заедно со Аутизам Европа

Почитувани колешки и колеги,

Уште пред три седмици МНЗА се придружи на кампањата за одбележување на светскиот ден на аутизмот 2 април заедно со Аутизам Европа. Ги преведовме на македонски јазик нивните материјали кои се достапни на нивната веб страница. Алатките за кампањата можете да ги преземете од следниот линк. 

Светскиот ден на аутизмот е прогласен од Генералното Собрание на Обединетите Нации во 2007 година како ден на кој треба да се посвети внимание на ургентните потреби на лицата со аутизам ширум светот. МНЗА овој ден го одбележува од 2011 година.

Се претпоставува дека 7 милиони луѓе во ЕУ имаат аутистичен спектар на нарушување. Многу од нив се соочуваат со дискриминација и се подложни на социјална исклученост. За да одговори на секојдневните предизвици со кои се соочуваат лицата со аутизам Аутизам Европа ја започна кампањата под наслов: „Нова динамика за аутизмот. I ∞ аутизам". Покрај тоа што македонскиот јазик се` уште не е еден од официјалните јазици во ЕУ, ние како МНЗА сепак успеавме да го наметнеме и да се појават овие материјали на нашиот македонски јазик на нивната веб страница.

Аутизмот е доживотна состојба и во сите земји членки на ЕУ, а и надвор од неа лицата со АСН се соочуваат со слични предизвици како што се: навремена дијагноза, образование, здравствени услуги, домување и животна поддршка од страна на заедницата. Потребен е холистичен пристап за потребите на овие лица кој ние членовите на МНЗА секојдневно го применуваме во нашите активности и проекти.

Сите вие што сакате да се вклучите во кампањата можете да ја поддржите на одреден начин. Прво, можете да ги споделувате на социјалните медиуми сите алатки од погорниот линк на македонски јазик користејќи го хаштагот #AutismDay2019. Официјалното видео за кампањата е креирано од Аутизам Шпанија, членка на Аутизам Европа. Целта е што подобра социјална инклузија на лицата со аутизам. АЕ ја објави алатката за кампањата која ги објаснува целите на кампањата и вклучува материјали и стратегии на повеќе од 14 јазици, како и на формат лесен за читање.

Македонското научно здружение за аутизам е невладина и непрофитна научна организација чии што цели се откривање на причините на АСН, рана дијагноза и рана интервенција, поддршка на правата на лицата со аутизам и нивните семејства и подобрување на квалитетот на нивниот живот воопшто.

Претседател на МНЗА