Мукополисахаридози

Мукополисахаридозите претставуваат важна група наследни метаболички болести. Тие припаѓаат на т.н. лизозомални складишни болести и се карактеризираат со акумулација на сложени јаглехидрати во клетките.

1. Дефиниција

Мукополисахаридози се група на наследни заболувања предизвикани од дефицит на ензими одговорни за разградба на гликозаминогликани (GAGs) (порано наречени мукополисахариди).

Како резултат: GAGs не се разградуваат, се акумулираат во лизозомите, доведуваат до прогресивно оштетување на органите.

2. Биохемиски механизам

Гликозаминогликаните се важни компоненти на: сврзно ткиво, 'рскавица и кожа.

Нормално: GAGs се разградуваат во лизозоми со помош на специфични ензими.

Кај мукополисахаридози:

• недостаток на ензим → блокада на разградба
• акумулација → зголемени лизозоми
• нарушена клеточна функција

3. Генетика и наследување

Најчесто автосомно рецесивно, исклучок: MPS II (X-врзано рецесивно).

Мутациите доведуваат до дефицит на специфичен лизозомален ензим

4. Класификација (главни типови)

MPS I – Hurler синдром

дефект: α-L-iduronidase, акумулација: дерматан сулфат, хепаран сулфат

Карактеристики:

• груби црти на лицето
• интелектуална попреченост
• хепатоспленомегалија

MPS II – Hunter синдром

X-врзано рецесивно, сличен на Hurler, но поблаг.

MPS III – Sanfilippo синдром

Доминантно невролошки симптоми, тешка когнитивна дегенерација.

MPS IV – Morquio синдром

Скелетни абнормалности и нормална интелигенција.

MPS VI – Maroteaux-Lamy синдром

Сличен на Hurler синдром, без когнитивно оштетување.

MPS VII – Sly синдром

Ретка форма може да предизвика хидропс феталис

5. Патофизиологија

Акумулацијата на GAGs доведува до:

1. Клеточна дисфункција зголемени лизозоми, нарушена функција на клетките.

2. Органомегалија зголемен црн дроб и слезина

3. Скелетни промени дисостоза мултиплекс, деформации

4. Невролошки оштетувања кај одредени типови

6. Клиничка слика

Карактеристични знаци:

груби црти на лицето („coarse facies“)

• низок раст
• ограничена подвижност на зглобови
• чести инфекции
• Дополнително:
• хепатоспленомегалија
• кардиоваскуларни проблеми
• респираторни нарушувања

7. Дијагностика

1. Биохемиска: зголемени GAGs во урина

2. Ензимска: дефицит на специфичен ензим

3. Генетска: идентификација на мутација

8.Терапија

1. Ензимска супституциона терапија достапна за некои типови

2. Хематопоетска трансплантација особено кај MPS I

3. Симптоматска терапија мултидисциплинарен пристап

9. Прогноза

Варира според типот, прогресивните заболувања, рана интервенција подобрува исход.

10. Значење за хумана генетика

Мукополисахаридозите се важни затоа што: демонстрираат лизозомална дисфункција, покажуваат акумулација на макромолекули и се пример за таргетирана терапија.

11.Заклучок

Мукополисахаридозите претставуваат комплексна група наследни болести со мултисистемско зафаќање. Тие имаат значајно место во хуманата генетика поради јасната поврзаност помеѓу ензимскиот дефект и клиничката слика. Напредокот во терапијата, особено ензимската супституција, нуди нови можности за подобрување на квалитетот на живот кај пациентите.