Alport синдром

Alport синдром е наследно заболување на базалните мембрани кое се карактеризира со прогресивна нефропатија, сензоневрална наглувост и офталмолошки абнормалности. Припаѓа во групата на колагенопатии, бидејќи е резултат на дефекти во колаген тип IV. Синдромот е именуван по Arthur Cecil Alport, кој го опишал во 1927 година.

1. Етиологија и генетика

Alport синдромот е предизвикан од мутации во гените кои кодираат α-ланци на колаген тип IV:

• COL4A5 (најчесто)
• COL4A3
• COL4A4

Наследувањето е X-врзано доминантно (најчеста форма – COL4A5), Автозомно-рецесивно (COL4A3/COL4A4), Автозомно-доминантно (поретко). Машките пациенти (X-врзана форма): потешко погодени. Жените имаат варијабилна клиничка слика.

2. Патогенеза

Колаген тип IV е клучен структурен елемент на базалните мембрани, особено во гломерулите на бубрезите, кохлеата (внатрешно уво) и очното ткиво. Мутациите доведуваат до структурна нестабилност на базалната мембрана и постепено оштетување на органите.

3. Клиничка слика

1. Ренални манифестации (главна карактеристика)

Рана фаза: микроскопска хематурија (прв знак). Понекогаш макроскопска хематурија.

Подоцнежна фаза: протеинурија, хипертензија, прогресија кон хронична бубрежна болест терминална бубрежна инсуфициенција.

2. Аудитивни нарушувања: сензоневрална наглувост. Почнува во детство или адолесценција. Прогресивна е.

3. Офталмолошки манифестации: Anterior lenticonus (испакнување на леќата), перимакуларни ретинални промени. Други: катаракта, намалена визуелна острина.

4. Други манифестации: леиомиоматоза (ретко), васкуларни абнормалности.

4. Дијагноза

1. Лабораториски наоди: хематурија, протеинурија.

2. Биопсија на бубрег: електронска микроскопија: „basket-weave“ изглед на базална мембрана.

3. Аудиолошка проценка: аудиометрија.

4. Офталмолошки преглед: детекција на lenticonus.

5. Генетско тестирање: потврда на мутации.

5. Диференцијална дијагноза

• Thin basement membrane disease
• IgA нефропатија
• Fabry болест

6. Третман

Нема куративен третман → целта е да се забави прогресијата.

Ренална терапија: ACE инхибитори / ARB контрола на крвен притисок, дијализа (во терминална фаза), трансплантација на бубрег.

Аудиолошка поддршка: слушни апарати.

Офталмолошки третман: хируршка корекција (ако е потребно).

Поддршка: генетско советување и редовно следење.

7. Генетско советување

X-врзана форма: 50% ризик за машки потомци. Препорачливо е тестирање на членови од семејството и пренатална дијагностика.

8. Прогноза

Зависи од генетскиот тип и раната терапија. Машки пациенти често развиваат терминална бубрежна болест. Женските со поблаг тек.

9. Заклучок

Alport синдромот е важна наследна нефропатија со мултисистемско зафаќање. Карактеристичната тријада – бубрежно оштетување, наглувост и очни промени – овозможува рана клиничка препознавање. Раната интервенција, особено со ACE инхибитори, може значително да ја забави прогресијата и да го подобри исходот.