Гошеова болест (Gaucher disease)

Гошеова болест (Gaucher disease) е најчестата лизозомална складишна болест. Таа припаѓа во групата на сфинголипидози и се карактеризира со акумулација на липиди во клетките на ретикулоендотелниот систем.

1. Дефиниција и етиологија

Гошеовата болест е автосомно-рецесивно наследно заболување предизвикано од дефицит на ензимот β-глукоцереброзидаза (glucocerebrosidase).

Последица: неможност за разградба на глукоцереброзид (glucosylceramide) и акумулација на липиди во макрофагите. Овие клетки се познати како: „Gaucher клетки“.

2. Биохемиски механизам

Во нормални услови: глукоцереброзид се разградува во лизозомите

Кај Гошеова болест: дефицит на ензим → акумулација на супстрат и макрофагите се полнат со липиди.

Резултат: клеточна дисфункција и инфилтрација на органи.

3. Патофизиологија

1. Акумулација во макрофаги: црн дроб, слезина, коскена срцевина.

2. Хематолошки ефекти: анемија, тромбоцитопенија.

3. Скелетни промени: остеопороза, болка во коски, фрактури.

4. Невролошки ефекти: кај одредени типови.

4. Генетика и наследување

Автосомно-рецесивно, ген: GBA (хромозом 1). Постојат многу мутации: различна тежина на болеста.

5. Класификација (типови)

Тип 1 – невропатски (најчест) нема зафатеност на ЦНС. Карактеристики: хепатоспленомегалија, анемија, коскени симптоми. 

Тип 2 – акутен невропатски тешка форма и рана појава.

Карактеристики: тешка невролошка деградација, краток животен век

Тип 3 – хроничен невропатски постепена прогресија.

6. Клиничка слика

Општи симптоми: замор, бледило, крварење.

Органски: зголемен црн дроб и слезина.

Коскени: болка, деформации.

7. Дијагностика

1. Ензимска анализа намалена β-глукоцереброзидаза

2. Генетска анализа мутации во GBA

3. Биомаркери chitotriosidase

8. Терапија

1. Ензимска супституциона терапија имиглуцераза, велаглуцераза

Многу ефикасна

2. Субстрат редукциона терапија намалување на синтеза на липиди

3. Симптоматска терапија ортопедска и хематолошка грижа

9. Прогноза

тип 1: добра со терапија

тип 2: лоша

тип 3: варијабилна

10. Значење за хумана генетика

Гошеовата болест е важна бидејќи: најчеста лизозомална болест, пример за успешна ензимска терапија, модел за персонализирана медицина

11. Заклучок

Гошеовата болест претставува прототип на лизозомална складишна болест со јасна биохемиска основа и клиничка варијабилност. Благодарение на современата терапија, особено ензимската супституција, значително е подобрен исходот кај пациентите. Таа има клучна улога во разбирањето на метаболичките болести и развојот на современите терапевтски стратегии.