Наследната фруктозна интолеранција

Наследната фруктозна интолеранција претставува значајна вродена метаболичка болест. Таа е класичен пример за ензимопатија што доведува до сериозни метаболички нарушувања по внес на фруктоза.

1. Дефиниција и етиологија

Наследна фруктозна интолеранција (Hereditary Fructose Intolerance – HFI) е автосомно-рецесивно заболување предизвикано од дефицит на ензимот алдолаза B, кој учествува во метаболизмот на фруктозата.

2. Последица: неможност за правилна разградба на фруктоза и акумулација на токсични метаболити

3. Биохемиски механизам

Нормален метаболизам:

Фруктоза → фруктоза-1-фосфат → (алдолаза B) → глицералдехид + дихидроксиацетон фосфат

Кај HFI: дефицит на алдолаза B и акумулација на фруктоза-1-фосфат (F1P).

Ова доведува до:

• инхибиција на гликогенолиза
• инхибиција на глуконеогенеза
• намалување на АТП

4. Патофизиологија

Акумулацијата на фруктоза-1-фосфат има неколку ефекти:

1. Енергетски дефицит: намалена продукција на АТП, клеточна дисфункција.

2. Хепатотоксичност: оштетување на црниот дроб, хепатомегалија

3. Хипогликемија: неможност за ослободување на глукоза

4. Метаболички нарушувања: лактацидоза, хиперурикемија

5. Генетика и наследување

Автосомно-рецесивно наследување, ген: ALDOB (хромозом 9)

Мутациите доведуваат до намалена или отсутна ензимска активност.

6. Епидемиологија

~1:20.000 новороденчиња, варира по популација

7. Клиничка слика

Неонатален период

Симптомите се јавуваат по внес на фруктоза (овошје, сокови, сахароза): повраќање, летаргија, хипогликемија.

Тешки симптоми: конвулзии, жолтица, хепатомегалија и коагулопатија.

Хронични форми

одбивност кон слатка храна (заштитен механизам), слаб раст, хронично оштетување на црниот дроб.

8. Дијагностика

1. Клиничка: симптоми по внес на фруктоза

2. Биохемиска: хипогликемија, абнормални ензими на црн дроб

3. Генетска: мутации во ALDOB.

Тестови со оптоварување со фруктоза се избегнуваат (ризик!)

9. Терапија

1. Диететски третман (клучен!)

елиминација на: фруктоза, сахароза, сорбитол.

2. Следење на функција на црн дроб, раст и развој.

Со правилна диета → нормален живот.

10. Прогноза

Одлична при рана дијагноза. Тешки компликации ако не се третира

11. Значење за хумана генетика

Наследната фруктозна интолеранција е важна бидејќи: демонстрира токсичност на метаболити

покажува врска помеѓу исхрана и генетика, е пример за успешно лекување со диета.

12.Заклучок

Наследната фруктозна интолеранција е сериозно, но целосно контролирано метаболичко нарушување доколку се препознае навреме. Таа претставува класичен пример за ензимски дефект со директни биохемиски и клинички последици. Раната дијагноза и строгата диета се клучни за спречување на компликации и овозможување нормален живот.