Миотонична дистрофија

Миотоничната дистрофија (MD) е најчестата наследна миопатија кај возрасни и претставува мултисистемско, прогресивно заболување кое ги зафаќа скелетните мускули, срцето, ендокриниот систем, очите и централниот нервен систем. Клучна карактеристика е миотонијата – забавена релаксација на мускулите по контракција.

1. Класификација

Постојат две главни форми:

1.1 Тип 1 (DM1, Steinert болест): најчеста форма. Потешка клиничка слика. Ген: DMPK.

1.2 Тип 2 (DM2, проксимална миотонична миопатија): поблага форма. Ген: CNBP (ZNF9).

2. Етиологија и генетика

DM1: Мутација: CTG тринуклеотидна експанзија во DMPK ген. Локација: хромозом 19. Наследување: автозомно-доминантно.

DM2: Мутација: CCTG експанзија. Локација: хромозом 3

Карактеристика: антиципација – зголемување на бројот на повторувања во следните генерации → потежок фенотип.

3. Патофизиологија

Експандираните RNA молекули се акумулираат во јадрото, врзуваат RNA-binding протеини, нарушуваат сплајсинг на повеќе гени. Резултат на тоа е мултисистемска дисфункција.

4. Епидемиологија

DM1: ~1:8.000, DM2: поретка. Подеднакво кај двата пола.

5. Клиничка слика

5.1 Мускулни симптоми: миотонија: Забавено опуштање на мускули. Најизразена во рацете.

Мускулна слабост: Дистална (DM1) – раце, стапала. Проксимална (DM2).

5.2 Краниофацијални карактеристики (DM1): „Hatchet face“, птоза, слабост на лицеви мускули.

5.3 Кардијални нарушувања: аритмии, AV блок, ризик за ненадејна смрт.

5.4 Ендокрини нарушувања: инсулинска резистенција, хипогонадизам, тироидни дисфункции.

5.5 Офталмолошки: катаракта („Christmas tree cataract“).

5.6 Централен нервен систем: когнитивни нарушувања, дневна поспаност, депресија.

5.7 Конгенитална форма (DM1): тешка хипотонија при раѓање, респираторни проблеми, тешка интелектуална попреченост.

6. Дијагноза

6.1 Клиничка процена: миотонија + мултисистемски симптоми.

6.2 EМГ: миотонични испуштања.

6.3 Генетско тестирање: потврда на CTG/CCTG експанзија.

7. Диференцијална дијагноза

• Congenital myotonia
• Facioscapulohumeral muscular dystrophy
• Duchenne мускулна дистрофија

8. Терапија 

Нема каузален третман → симптоматска и мултидисциплинарна грижа.

8.1 Миотонија: Мексилетин

8.2 Кардиолошка грижа: редовен ЕКГ, пејсмејкер (ако е потребно).

8.3 Респираторна поддршка: неинвазивна вентилација

8.4 Ендокринолошка терапија: контрола на дијабетес, хормонска терапија.

9. Прогноза

Прогресивна болест. Животниот век намален (особено DM1). Главни причини за смрт: кардијални аритмии, респираторна слабост.

10. Генетско советување

Автозомно-доминантно наследување. 50% ризик за потомство. Антиципација → важно за семејно планирање.

11. Заклучок

Миотоничната дистрофија е комплексно мултисистемско заболување со значајни клинички импликации. Раното препознавање, генетската потврда и редовното следење на кардијалните и респираторните функции се клучни за подобрување на исходот.