LEOPARD синдром

LEOPARD синдром (денес често означуван како Noonan syndrome with multiple lentigines) е ретко автозомно-доминантно генетско нарушување кое припаѓа во групата на т.н. RASопатии – заболувања предизвикани од нарушувања во сигналниот пат RAS/MAPK. Акронимот LEOPARD ги опишува клучните клинички карактеристики:

L – Lentigines (мултипли темни пигментни макули)

E – Electrocardiographic abnormalities (ЕКГ промени)

O – Ocular hypertelorism (широко поставени очи)

P – Pulmonary stenosis (пулмонална стеноза)

A – Abnormal genitalia (генитални аномалии)

R – Retardation of growth (забавен раст)

D – Deafness (наглувост).

1. Етиологија и генетика

Најчесто, синдромот е резултат на мутации во генот PTPN11, а поретко и во гените RAF1 и BRAF. Молекуларен механизам: овие гени се дел од RAS/MAPK сигналниот пат. Мутациите доведуваат до нарушена клеточна сигнализација и абнормална клеточна пролиферација и диференцијација. Наследувањето е  автозомно-доминантно. Голем дел од случаите се de novo мутации.

2. Патогенеза

Дисфункцијата на RAS/MAPK патот доведува до абнормален развој на: кожа, срце, лице и аудитивен систем. Ова резултира со мултисистемско зафаќање.

3. Клиничка слика

1. Кожни промени: мултипни lentigines (мали, темни макули). Се јавуваат најчесто во детството и прогресивно се зголемуваат. Локација: лице, врат и труп.

2. Кардиоваскуларни аномалии: пулмонална стеноза, хипертрофична кардиомиопатија (честа и сериозна), ЕКГ абнормалности. Овие се главен фактор за морбидитет.

3. Краниофацијални карактеристики: хипертелоризам, птоза, ниско поставени уши, широк нос.

4. Раст и развој: нисок раст, забавен физички развој. Интелектуалниот развој е најчесто нормален, а понекогаш лесни тешкотии.

5. Аудитивни нарушувања: сензоневрална наглувост, може да биде прогресивна.

6. Генитални аномалии: крипторхизам кај машки, хипогонадизам

Врска со други RASопатии

LEOPARD синдромот е тесно поврзан со: 

• Noonan синдром
• Costello синдром
• Cardiofaciocutaneous синдром

Денес често се смета за варијанта на Noonan синдром.

4. Дијагноза

Клиничка дијагноза: присуство на lentigines + ≥2 други критериуми.

Генетско тестирање: потврда на мутации

Кардиолошка проценка: ЕКГ, ехокардиографија.

Аудиолошки тестови: аудиометрија.

5. Диференцијална дијагноза

• Noonan синдром
• Neurofibromatosis тип 1
• Peutz-Jeghers синдром

6. Третман

Нема специфичен куративен третман.

Кардиолошки третман следење и третман на кардиомиопатија, стеноза.

Аудиолошка поддршка: слушни апарати.

Раст: следење на раст, хормонска терапија (во одредени случаи)

Развојна поддршка: образовна поддршка и психолошка интервенција

7. Генетско советување

Ризик за потомство: 50%. Препорачливо е генетско тестирање, пренатална дијагностика.

8. Прогноза

Прогнозата зависи од кардиолошки компликации и слух. Во многу случаи животниот век е нормален со соодветен третман.

9. Заклучок

LEOPARD синдромот претставува комплексна генетска состојба со мултисистемско зафаќање, особено на кожата и кардиоваскуларниот систем. Поради неговата поврзаност со RAS/MAPK сигналниот пат, тој припаѓа во групата на RASопатии. Раната дијагноза и редовното следење, особено кардиолошко се клучни за оптимален исход.