Манозидоза

Манозидозите претставуваат ретки наследни лизозомски заболувања на складирање (lysosomal storage disorders), кои настануваат поради дефицит на ензими вклучени во разградбата на гликопротеини богати со маноза. Овие нарушувања доведуваат до акумулација на неразградени супстрати во клетките и мултисистемско оштетување.

Постојат две главни форми:

• α-манозидоза (алфа-манозидоза)
• β-манозидоза (бета-манозидоза)

1. Дефиниција

Манозидозите се автозомно рецесивни метаболички болести кои се карактеризираат со: дефект во лизозомски ензими, акумулација на олигосахариди во ткивата, прогресивно невролошко и системско зафаќање.

2. Епидемиологија

Многу ретки заболувања: α-манозидоза: ~1:500.000 – 1:1.000.000, β-манозидоза: исклучително ретка. Подеднакво кај двата пола.

3. Генетика и ензимски дефект 

α-манозидоза: Ген: MAN2B1, Ензим: α-манозидаза

β-манозидоза: Ген: MANBA, Ензим: β-манозидаза

Автосомно рецесивно наследување. Двајцата родители се носители, 25% ризик за заболено дете.

4. Патогенеза

Манозидозите спаѓаат во: Лизозомски болести на складирање. Недостатокот на ензими доведува до: акумулација на олигосахариди во лизозомите, клеточна дисфункција, прогресивно оштетување на органи.

5. Клиничка слика

α-манозидоза има варијабилна тежина (лесна, умерена, тешка форма).

1. Невролошки и когнитивни карактеристики: интелектуална попреченост, задоцнет развој, прогресивна когнитивна деградација.

2. Скелетни промени: дисостоза мултиплекс, деформитети на коски.

3. Лице и фенотип: груби фацијални карактеристики, макроглосија.

4. Имунолошки нарушувања: чести инфекции (особено респираторни), имунодефициенција.

5. Слух: сензоневрална или кондуктивна глувост

6. Други симптоми: хепатоспленомегалија, атаксија, миопатија

β-манозидоза

Поблага и варијабилна, интелектуална попреченост, говорни нарушувања, повремени невролошки симптоми.

6. Дијагноза

1. Лабораториски тестови: намалена активност на ензим, акумулација на олигосахариди во урина

2. Генетско тестирање: потврда на мутација.

3. Дополнителни испитувања: МНР (невролошки промени), аудиолошка процена.

7. Диференцијална дијагноза

• Други лизозомски болести со акумулирање
• Мукополисахаридози
• Tay-Sachs disease

8. Третман

1. Ензимска супституциона терапија: достапна за α-манозидоза (во некои земји)

2. Трансплантација на коскена срцевина: може да ја забави прогресијата

3. Симптоматски третман: третман на инфекции, физикална терапија, логопедска поддршка.

9. Прогноза

Варијабилна: тешките форми → прогресивна инвалидност, поблагите форми → подолг животен век.

10. Генетско советување

25% ризик за потомство, пренатална дијагностика, тестирање на носители.

11. Заклучок

Манозидозите се ретки, но сериозни метаболички заболувања кои доведуваат до прогресивно мултисистемско оштетување. Раната дијагноза и современите терапевтски пристапи, особено ензимската терапија, значително придонесуваат за подобрување на исходот и квалитетот на живот.