Прадер–Вили синдром

Прадер–Вили синдромот (PWS) е комплексно, генетско невроендокрино нарушување кое се карактеризира со хипотонија во раното детство, хиперфагија со последователна дебелина, интелектуална попреченост, ендокрини нарушувања и карактеристичен бихејвиорален фенотип. Синдромот е резултат на нарушена експресија на потекло-таткови (патрернални) гени во регијата 15q11–q13.

1. Дефиниција и историјат

Синдромот е опишан во 1956 година од Andrea Prader, Heinrich Willi и Alexis Labhart. PWS претставува геномско импринтирачко нарушување, каде што доаѓа до губиток на функцијата на гените кои нормално се експримираат од татковиот хромозом.

2. Генетика и етиологија

Клучен регион: хромозом 15q11–q13

Главни механизми:

Патрернална делеција (~65–75%)

Мајчина унипарентална дисомија (UPD) (~20–30%)

Импринтинг дефект (~1–5%)

За разлика од Angelman syndrome, каде е засегнат мајчиниот алел, кај PWS е засегнат татковиот алел.

3. Епидемиологија

Инциденција: ~1:10.000–30.000. Подеднакво кај двата пола. Се јавува спорадично во најголем дел од случаите.

4. Патофизиологија

Нарушувањето на генската експресија доведува до дисфункција на: 

• Хипоталамус → регулација на глад, температура, хормони
• Ендокрин систем → дефицит на хормон за раст, хипогонадизам
• Централен нервен систем

Последици се: неконтролиран апетит, хормонален дисбаланс и нарушено однесување.

5. Клиничка слика

Клиничката слика се менува со возраста.

5.1 Неонатален период: тешка хипотонија („floppy infant“), слаб рефлекс за цицање, тешкотии со хранење, намалено плачење.

5.2 Рано детство: подобрување на хипотонијата, почеток на зголемен апетит.

5.3 Детство и адолесценција: хиперфагија и дебелина: неконтролирано јадење, отсуство на чувство на ситост, ризик за морбидна дебелина. Невроразвојни карактеристики: лесна до умерена интелектуална попреченост,  доцнење во говор, тешкотии со учењето, бихејвиорални карактеристики: опсесивно-компулсивно однесување, изливи на бес, ригидност.

5.4 Физички карактеристики: ниска висина, мали раце и стапала, хипогонадизам, светол тен и коса (кај делеции).

5.5 Ендокрини нарушувања: дефицит на хормон за раст, хипотироидизам, дијабетес тип 2 (кај дебелина).

6. Дијагноза

6.1 Клиничка сомнителност: Хипотонија + дебелина + карактеристично однесување.

6.2 Генетска дијагностика: Метилациска анализа (златен стандард), FISH / MLPA, DNA анализа.

7. Диференцијална дијагноза

• Angelman syndrome
• Bardet-Biedl syndrome
• Синдроми со дебелина и интелектуална попреченост

8. Терапија 

Не постои каузална терапија → потребен е мултидисциплинарен пристап.

8.1 Контрола на тежина: строга диета, контролирана околина (ограничен пристап до храна).

8.2 Хормонска терапија: хормон за раст (GH терапија), полови хормони.

8.3 Рехабилитација: физикална терапија, логопед, специјална едукација.

8.4 Психолошка поддршка: бихејвиорална терапија, поддршка за семејството.

9. Прогноза

Зависи од контрола на дебелината. Ризици: кардиоваскуларни болести, дијабетес. Со соодветна грижа → подобрен квалитет на живот.

10. Генетско советување

Ризик за повторување е низок во повеќето случаи. Повисок кај импринтинг дефекти. Пренатална дијагноза е можна.

11. Заклучок

Прадер–Вили синдромот е комплексно импринтирачко нарушување со значајни метаболни, невролошки и бихејвиорални последици. Раната дијагноза, контролата на исхраната и мултидисциплинарниот третман се клучни за подобрување на прогнозата.