Конгенитален страбизам

Конгениталниот страбизам претставува нарушување на паралелноста на визуелните оски на очите кое се јавува при раѓање или во првите 6 месеци од животот. Се карактеризира со постојано или интермитентно девијација на едното око во однос на фиксирачкото око и претставува важна причина за развој на амблиопија (мрзливо око) и нарушен бинокуларен вид.

1. Дефиниција и класификација

Страбизмот е состојба во која постои дезалигнираност на очите, при што визуелните оски не се насочени кон истиот објект. 

Според време на појава:

• Конгенитален (инфантилен) страбизам – до 6 месеци
• Стекнат страбизам – по 6 месеци

Според насока на девијација:

• Езотропија – конвергентен (око навнатре)
• Езотропија инфантилна форма
• Езотропија акомодативна
• Езотропија паретична
• Езотропија (егзотропија) – дивергентен (око нанадвор)
• Хипертропија – вертикална девијација нагоре
• Хипотропија – надолу

2. Епидемиологија

Преваленција: 1–4% од децата. Инфантилната езотропија е најчеста форма. Често се јавува во првите 3–6 месеци.

3. Етиологија

Конгениталниот страбизам е мултифакторска состојба:

1. Невролошки фактори: нарушена контрола на окуломоторните јадра, незрела координација на очните мускули.

2. Мускулни фактори: дисбаланс на екстраокуларните мускули, абнормална инервација.

3. Генетски фактори: фамилијарна предиспозиција, полигенско наследување.

4. Сензорни фактори: нарушен вид (катаракта, ретинални болести)

4. Патогенеза

Нормалниот бинокуларен вид зависи од паралелно поставени очи, нормална ретинална стимулација и интеграција во визуелниот кортекс. Кај страбизам се јавува супресија на сликата од девирантното око, нарушен развој на бинокуларна фузија и ризик за амблиопија.

5. Клиничка слика

1. Главни знаци: видлива девијација на едното око, нема стабилна фиксација, асиметрично гледање.

2. Придружни симптоми: намалена визуелна острина, амблиопија, нистагмус (во некои случаи).

3. Инфантилна езотропија: голем агол на девијација, рано појавување, често алтернирачко фиксирање.

6. Дијагноза

1. Клинички преглед: Hirschberg тест, Cover-uncover тест, Alternate cover тест.

2. Офталмолошка процена: рефракција (циклоплегична), проверка на визуелна острина

3. Дополнителни тестови: проценка на бинокуларен вид, проценка на амблиопија.

7. Диференцијална дијагноза

• Конгенитална катаракта
• Псевдострабизам (епикантус)
• Ретинобластом

8. Третман

Третманот е мултидисциплинарен и индивидуализиран.

1. Оптичка корекција: очила (корекција на рефрактивни грешки), намалување на акомодативен спазам

2. Терапија на амблиопија: оклузија (patching), пенализација.

3. Ортоптички вежби: подобрување на фузија, тренинг на бинокуларен вид.

4. Хируршки третман: корекција на екстраокуларни мускули, се изведува кај големи и стабилни девијации.

9. Компликации

Амблиопија (најчеста), постојан губиток на бинокуларен вид, стерео слепило.

10. Прогноза

Зависи од: рана дијагноза, навремен третман и степен на амблиопија.

Ран третман → добар функционален исход.

Генетско и семејно советување: семејна предиспозиција, ризик кај браќа и сестри, важност на рано скринирање.

11. Заклучок

Конгениталниот страбизам е честа детска офталмолошка состојба која може да доведе до сериозни функционални нарушувања ако не се третира навреме. Раната дијагноза, корекција на рефракција и терапија на амблиопија се клучни за зачувување на визуелниот развој и бинокуларната функција.