Cri du chat syndrome (Lejeune синдром)

Синдромот Cri du chat („плач како мачка“) е класичен хромозомски микроделеционен синдром предизвикан од загуба на генетски материјал од краткиот крак на хромозом 5 (5p−). Карактеристичен е високофреквентниот, пискав плач кај новороденчињата, кој потсетува на мјаукање на мачка, заедно со специфични дисморфични карактеристики и значајно заостанување во психомоторниот развој.

1. Историски осврт

Синдромот е опишан во 1963 година од Jérôme Lejeune, еден од пионерите на цитогенетиката.

2. Генетска основа и молекуларна патогенеза

2.1 Хромозомска абнормалност

Делеција на краткиот крак на хромозом 5: 5p15.2–5p15.3

Големината на делецијата варира → влијае на тежината на фенотипот

2.2 Критични региони

5p15.3 → поврзан со карактеристичниот плач

5p15.2 → одговорен за интелектуалната попреченост и дисморфии

2.3 Генетски механизми

≈85–90% de novo делеции

≈10–15% резултат на: неврамнотежена транслокација или родител носител на балансирана транслокација

3. Епидемиологија

Преваленција: ~1:15.000–1:50.000 живородени. Малку почест кај женски пол.

4. Патофизиологија

Загубата на повеќе гени доведува до нарушен невроразвој, абнормална морфогенеза на ларинксот, нарушена синаптичка функција. Резултат на тоа е карактеристичен плач, когнитивни и моторни дефицити.

5. Клиничка слика

5.1 Неонатални карактеристики: високофреквентен „мачешки“ плач, ниска родилна тежина, хипотонија

5.2 Краниофацијални карактеристики: микроцефалија, округло лице, хипертелоризам, епикантални набори, ниско поставени уши, малечка долна вилица (микрогнатија).

5.3 Невроразвој: тешка интелектуална попреченост, значајно доцнење во говор и моторен развој, ограничена комуникација.

5.4 Бихевиорални карактеристики: хиперактивност, стереотипии, социјална интеракција варијабилна.

5.5 Други малформации: кардиоваскуларни - конгенитални срцеви дефекти, мускулоскелетни - сколиоза, хипермобилност, гастроинтестинални - проблеми со хранење, гастроезофагеален рефлукс.

6. Дијагностика

6.1 Клиничка проценка: карактеристичен плач, дисморфичен фенотип

6.2 Генетска дијагностика: кариотипизација (за поголеми делеции), FISH анализа, array-CGH / SNP array → најсензитивна метода.

6.3 Пренатална дијагностика: ултразвук (ретардација на раст), амниоцентеза + генетска анализа.

7. Диференцијална дијагноза

• Wolf-Hirschhorn syndrome
• други микроделециони синдроми

8. Третман 

8.1 Медицински третман: третман на срцеви и други малформации, следење на раст и развој.

8.2 Рехабилитација: рана интервенција, логопедска терапија, физикална и окупациона терапија.

8.3 Нутритивна поддршка: помош при хранење, во тешки случаи → гастростома.

8.4 Психосоцијална поддршка: едукација на родители, долгорочна поддршка

9. Прогноза

Варијабилна подобра од тешките трисомии, значајна интелектуална попреченост останува.

10. Генетско советување

Низок ризик кај de novo случаи, повисок ризик ако родител носи транслокација, препорачана анализа на родителски кариотип.

11. Заклучок

Lejeune (Cri du chat) синдромот е добро дефиниран микроделеционен синдром со карактеристична клиничка презентација. Раното препознавање и мултидисциплинарниот пристап се клучни за оптимален развој и подобрување на квалитетот на живот.